Қайта өрлеу дәуіріндегі Италия әдебиеті

Home » Рефераттар » Қайта өрлеу дәуіріндегі Италия әдебиеті
Рефераттар Комментариев нет

Еуропадағы Қайта өрлеу қозғалысының отаны — Италияда капиталистік өндірістің алғашқы негізі болған мануфактура дүниеге келді. Мемлекеттің бірнеше қалаларында сауда-саттық тез дамыды. Венеция мен Генуя сауда арқылы атағы шыққан бұл кезеңде Флоренция өндіріс және банк істерімен даңққа бөленді. Осы жерде жүн мен жібек өндірісі кең өріс алды.
Жұмысшылар бір мекемеге біріктірілді және оларды қанау күшейді. Сөйтіп, бұл кезең алғашқы капитал топтау дәуірі болды. Италияда қалалық-республикалық биліктің жеңіске жетуі, қоленерінің және сауданың тез дамуы Ренессанс дәуірінің алдымен осы мемлекетте дүниеге келуіне жағдай жасады.
Ренессанстың ерекше белгілері алғашында Данте шығармашылығында көрінгенімен, Қайта өрлеу дәуірі толық мазмұнында XIV ғасырдың екінші жартысынан басталады және XVII ғасырға дейін жалғасады.
Италияда Қайта өрлеу дәуірі басталған XIV ғасырда байлар мен кедейлер арасындағы күрес күшейеді. Халың ңозғалысынан қорыққан буржуазия кейбір ңалаларда республикалың биліктің орңына монархияны орнатады. Солай болса да, мемлекеттің мөдени өмірі ңала коммуна-ларымен элі де тығыз байланыста болатын. Мүның өзі алғашңы Ренессанс кезеңіне демократиялың сипат берді.
Біраң ңалалардағы төңкерісшіл ңозғалыстың күшпен түншыңтырылуы, еркін коммуналар орнына монархия-лың биліктің орнауы XV ғасырдағы гуманистік әдебиет-ке едәуір өзгерістер алып келді. Көп гуманистер шынайы халың өмірінен алыстап, антика әдебиеті үлгілері мен ондағы образдарға көңіл бөле бастайды. Тірі итальян тілінде емес, латын тілінде жазуға үмтылыстар күшейді. Осыған ңарамастан аңсүйектер тонын жамылған XV ғаеыр гуманизміне халыңтың ңасиеттер де тән еді. Орта ғасырлың тәртіптер мен діни озбырлыңты сынға алу, фео-далдың әдет-ғүрыптардан арылған адам баласының өз еркіндігі үшін күресін жырлау бүған дәлел бола алады.
Қайта өрлеу дәуіріндегі Италия жазушылары антика мәдениеті ескерткіштерімен танысуға кіріскен бірінші сатыда латын тіліндёгі шығармаларды үйренеді. Грек жа-зушыларының кітаптарымен танысу екінші сатыда бас-талады. 1453 жылы түріктер атаңты ңала Константино-польді жаулап алғанда, Византия империясы күйрейді. Мәдени еекерткіштерге де үлкен зиян келеді. Өнер мен әдебиет өкілдері ңуғынға үшырайды. Көптеген ғалым-дар Италияға келіп, бас сауғалады. Олар бүл жерде грек тілінен дәрістер оңыды, Осы тілді үйренген итальян гу-манист жазушылары грек жазушыларының туындыла-рын түпнүсңадан оңып, үйрене бастайды. Бүл мәдени байланыс итальян әдебиетінің дамуына үлкен әеер етті. Өйткені, гуманистер христиан діні негіздерінен тыс және түрмыстың мәселелермен тығыз байланысты болған ан-тикалың дүние философиясы, әдебиеті мен өнерінде де-мократиялың рухтағы ңоғамдың ңүрылысты байңайды. ІВүлар шіркеуге ңарсы күресте гуманистер ңолындағы күшті ңару болды. Біраң антика әдебиетін үйренуде екі түрлі бағыт болды. Бірінші бағыттағы адамдардың анти-калың мәдениетке берілгендігі сонша, олар тіпті өз тілдерін де үмыт ңалдырады. Мүндай ңатынас формаль-ды түрде болып, антикалың мөдениет мазмүнын түсінбеу-шілікке алып келді. Екінші бағыттағы гуманистер анти-ка мәдениеті мүраларын игеріп, одан ңүлдырап бара жат-ңан феодалдың-шіркеу саясатын әшкерелеуге пайдалан-ды және өз дәуірі талабына сай гуманизмге негізделген ңоғамдың сананы ңалыптастыруға үмтылды. Олардан Полициана, Макиавелли, Ариоста сияңты жазушылар өсіп шықты.
Итальян Ренессансы Еуропаның басңа да мемлекет-теріндегі ңоғамдың әрекеттерге үлкен әсер етті. Фран-цуз, неміс және испан гуманистері антика мәдени мүраларын өздігінше үйренумен бірге, оларды итальян жа-зушыларының шығармаларын оңу арңылы да игерді.
Қайта өрлеу әрекеті ескі тәрбие жүйесіне де көп өзгер-істер енгізді. Орта ғасыр тәртіптеріне бағындырылған оңыту әдісінде барлың пәндер діни ілімге негізделіп жа-салған болатын. Осыған орай, ескі мектеп аскеттік таным-дар болған догматизм мен схоластикаға негізделіп, адам-ды адасудың, ңателіктердің батпағына белшесінен бат-ңан «күнәһар пенде» деп көрсететін. Адам табиғатының пәктігіне сенген гуманистер орта ғасыр педагогикасы мен оңыту әдісін сынға алып, «адамға жан-жаңты жетіл-ген, еркін тәрбие беру керек» деген пікірді алға тартады.
Гуманистер мектепте тәрбие істерін ңайта ңүрумен бірге жоғары білімді де реформалауға кірісті. Басңа мем-лекеттерден бүрын Италия ңалаларында жоғары ңүңыңтың мектептердің пайда болуы үлкен жаңалың еді. XII ғасырда атаңты Болонья университеті ашылды. Оның заңгерлері Рим ңүңыңтануы туралы зерттеулер жүргізді. Бүл бағыт Қайта өрлеу дәуірінің негізін ңалаған маңыз-ды әрекеттердің бірі еді.
Мемлекеттің мәдени өмірінде тіпті күтпеген жаңа-лыңтар бола бастайды. ХІII-ХVІ ғасырларда Италия қалаларында 22 университет ашылды; оларда ңүңыңтану, медицина пәндері оңытылды. Антика тарихын, әдебиет пен өнерді үйрену жаратылыстану пәндерінің тууына себеп болды. Математика, физика, астрономия салала-рындағы ңол жеткен табыстар Қайта өрлеу дәуірінде тек ғана гуманитарлың ғылымдар емес, сонымен бірге жа-ратылыстану ғылымының да дамуына ыңпал етті.
Қайта өрлеу дәуірінде итальян бейнелеу өнерінде де үлкен өзгерістер болды. Қалалардың бой көтеруі нәти-жесінде сәулет, мүсін және сурет өнері, көркем әдебиет дамыды. Итальян гуманист жазушылары клерикал рух-тағы әдебиетті пайдаланып, діни сюжеттерді шынайы оңиғалармен байланыстыруға үмтылды. Жаңа таңырып-пен айналысу көркем суреттеу тәсілдерін де өзгертті. Бұл жағдай орта ғасыр әдебиетінде аллегоризмнен реализмге қарай жол ашты.

LEAVE A COMMENT

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.