Қазақстандағы Кеңестік мемлекет пен құқық

Главная » Рефераттар » Қазақстандағы Кеңестік мемлекет пен құқық

Қазақстандағы Кеңестік мемлекет пен құқық 

Мемлекеттік құрылыс пен мемлекеттік басқару

Кеңес дәуіріндегі Қазақстан территориясындағы кейбір өзгерістер

.

Қазақстандағы Кеңестік құқықтық жүйенің дамуы

.

1) Соғыстан кейінгі мемлекеттік құрылыс пен басқару  бейбіт жағдайға қайта бейімделді. 1946ж. 28 наурызда ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі Президумының қаулысымен ҚазКСР-дің Халық Комиссарлар Кеңесі  ҚазКСР-інің Министрлер Кеңесі, ҚазКСР-нің Халық комисариаттары ҚазКСР-нің министрліктері  болып өзгерді. Жаңадан  өнеркәсіп және құрылыс  материалдары министрлігі  құрылды. Олардың өкілеттіліктері артты.  1946ж. ҚазКСР Ғылым  Академиясы құрылды.  50 жылдары жергілікті кеңестердің, олардың атқару комитеттерінің қызметтері  кеңейтілді. Олардың тұрғын үй  салу, көгалдандыру, өнеркәсіп, құрылыс  саласындағы  жоспарлау, бақылау, басшылық ету құқықтары артты. 1956жылғы КОКП ХХ съезі Кеңес Одағының өміріндегі үлкен бетбұрыс болды. Сталиннің жеке басына табыну , социалистік  заңдылықты аяққа басу, саяси қуғын-сүргін айыпталды. 30-50 жылдары  жазықсыз атылған, қамалған азаматтардың  бір тобы  қайта ақталды.  Одақтас республикалардың  құқықтары артып, егемендігі біршама кеңейді. ҚазКСР Үкіметінің совхоздарды қайта  құру, жою, жер бөлу,  ауыл шаруашылығына қатысты  құқықтары  кеңейді.  Одақтас  республикалардың  заң шығару құқығы кеңейтілді.  Республикалар Одақтық  мәселелерді шешуге  көбірек  қатысатын болды.  КСРО Жоғарғы Кеңесінің  Ұлттар Кеңесінің жанынан одақтас республиканың  өкілдері кірген экономикалық комиссия құрылды.  1958ж. ҚазКСР Ғылым академиясының философия және құқық институты құрылды.  Құқық саласындағы зерттеулерге жағдай жасалды.  60 жылдардың ортасында  халық шаруашылығын  басқаруда өзгерістер болды. Бұл оқиғалар  Кеңес Одағының партия мен мемлекет басшысы Н.С. Хрущевтің орнынан түсіп, билікке Л.И. Брежневтің келуімен байланысты. 1977ж.  республикада 19 облыстық, 218 аудандық, 82 қалалық, 29 қала ішіндегі аудандық, 189 поселкелік, 2184 ауылдық, селолық  кеңестер  жұмыс істеді. Жергілікті Кеңестердің атқару комитеттерінің құрамына 20 мың адам кірді. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің, оның Президиумының жұмысы  жүйелене түсті. Сессиялар тұрақты шақырылып, оларда мемлекеттік басқарудың  маңызды мәселелері талқыланып, жаңа заңдар мен кодекстер қабылданды.

2) 1924ж. Түркістан республикасы  тараған соң оның құрамындағы Сырдария және Жетісу облыстары ҚазАКСР құрамына енгізіліп қазақтың жерлері қайтарылды. Осы жылы қарақалпақ автономиялы облысы  да қазақстанның құрамына кіріп, 1932 жылы Өзбек КСРінің құрамына өтті. Орынбор қаласы мен облысының  біршама аудандары РКФСР құрамына берілді. ҚазКСР Конституциясы бойынша  қазақстанның  шекарасы  тек оның  Жоғарғы Кеңесінің келісімімен ғана өзгертілетін болды.  1955ж. 13 желтоқсанда  Жоғарғы Кеңес Қаулысымен Батыс қазақстан  облысының  Жәнібек ауданының жалпы көлемі 7049га  РКФСР Астрахан облысының Владимир ауданына берілді. 1956ж.  КСР –на Оңтүстік Қазақстан облысының Бостандық  ауданы (Жамбыл және Оңтүстік Қазақстан облысы колхоздарының Бостандық ауданындағы  жайылым көлемдерін қоспағанда) берілді.  Голодностеп (Мырзашөл)  каналының сол жағалауындағы 75 мың га жер ҚазКСР үкіметінің 1936-37жж. Өзбек КСР-не уақытша берілген 329 мың га жерлер Өзбек КСР-не берілді. Осылай барлығы 5 млн. Га астам жерлер Өзбек КСР-не берілді. 1971ж. майда Өзбек КСР-нің Сырдария облысының Жетісай , Киров және Мақтаарал аудандары сол кездегі шекарасымен Шымкент облысына қайта қосылды. Кеңес дәуірінде Қазақстанның  территориясында осындай  өзгерістер болды. Бұл өзгерістерді  тәртіп бойынша алдымен ҚазқКСР Жоғарғы Кеңесі қабылдап, онан соң  КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумы бекітіп отырды. Сонда бұл өзгерістер құқықтық жағынан Қазақстанның өз еркімен бергені болып саналады. Дегенмен мұндай “өз еркімен” жасалған  өзгерістердің  негізінде Мәскеудегі орталық билік  органдарының қысымы жатқаны белгілі.

3) Соғыстан кейінгі жылдарда, әсіресе 50-70 жж. Қазақстандағы құқықтық жүйе дамыды. Еңбек құқығы негізінен одақтық заңдармен реттеле берді. Соғыс кезінде  алынып тасталған еңбек демалыстары қалпына келтірілді. Артық жұмыстар тоқтатылды. Кәсіпорындардың кәсіподақ ұйымдарымен ұжымдық шарттары қалпына келді. Еңбекке қатысты  тым қатаң тәртіптер, өндірістен өз бетімен кетіп қалғаны үшін қылмыстық жауаптылық жойылды. Еңбек дауларын қараудың жаңа ережесі қабылданды.  1959ж. қылмыстық  және қылмыстық- процессуалдық кодекстер қабылданды. Бұл кодекстер Қазақстан тарихында  тұңғыш рет қабылданды. 1971ж. ҚазКСР-нің Еңбекпен түзеу кодексі қабылданып, онда сотты болған адамдардың жазасын өтеу,  оларға  еңбекпен түзеу  әдістерін қолдану,  т.б.  мәселелер шешімін тапты. 1963ж. республиканың  азаматтық және  азаматтық –процессуалдық  кодекстері қабылданды. Бұл кодекстер социалистік заңдылықты, социалистік қоғамдық қатынастарды реттеуге бағытталды. Сот құрылысы, сот ісі, адвокатура және нотариатқа қатысты заңдар жетілдіріліп, кейбірі қайта қабылданды. ҚазКСР-нің әкімшілік жауапкершілік туралы заңдылығы онан әрі дамыды. Заңдылық  пен қоғамдық тәртіпті нығайтуда көпшілік бұқараның роліне көңіл бөлінді. Осы тұрғыдағы жұмыстарды жандандыруда жолдастық соттардың, жергілікті кеңестердің жанындағы бақылау  комиссияларының, жасөспірімдер жөніндегі комиссиялардың,  жасөспірімдерді  тәрбиелеу  жөніндегі  қоғамдық тәрбиелеушілердің  маскүнемдікке қарсы комиссиялардың  ролі артты.  Жоғарғы Кеңес 1983ж. тұрғын үй кодексін қабылдады. Оның қабылдануы тұрғындардың үй-жай алу құқығын тереңдетті. 1976ж. ҚазКСР-нің жер  қойнауы туралы кодексі қабылданды. Кодексте  жер байлығы, тау-кенг өндірісі, оларды тиімді пайдаланудағы мемлекет, кәсіпорын мен мекемелердің міндеттері  белгіленді. Жер қойнауының  байлығы түгелдей мемлекет меншігі болды. Осыларға қарамастан социалистік құқықтың өзі компартияның заңдастырылған еркі болды. Мұның бәрі де халық бұқарасының іштей наразылығын тудырды.

ОСТАВИТЬ КОММЕНТАРИЙ

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.