Діни-клерикал әдебиеті

Главная » Рефераттар » Діни-клерикал әдебиеті

Христиан шіркеуі орта ғасырларда билеуші топтардың ең мықты таянышы болды. Ол осы дәуірлерде өмірдің барлық саласына араласып, өз билігін мойындатты. Шіркеу орта ғасырларда адамды діни наныммен кісендеуге ұмтылды. Сауатсыз қараңғы халықты аңыздың тәтті уәделерімен алдап, бағынбағандарды тамұқ азабымен үрейлендірді. Христиан діні саясат, құқық, заң және идеологияның басқа да салаларына еркін араласып, тіпті сот үстінен де бақылау жүргізді.
Батыс Еуропа мемлекеттерінде жасайтын халыңтар тілінің әр түрлілігіне ңарамастан, олар христиан дінінде болғандыңтан, католик шіркеуі латын тілінде іс жүргіз-ді. Діндарлар болса бүл тілді «ңасиетті тіл» деп көрсетті. Сондыңтан монастырь мектептеріндегі дәрістер латын тілінде жүргізілді.
Әулиелер өмірі туралы ертегі, Інжіл мәтіндерін баян-дайтын діни әпсаналар мен гимндер діни-клерикал әде-биетке тән жанрлар еді. Әулиелер өмірін суреттеген әпса-налың ертегілерде о дүниелік өмір, жанды азапңа салып ңинау, осы арңылы төнді емес, жанды «тазарту» идея-лары насихатталды.
«Әулие Алексейдің тіршілігі» (XI ғасыр) деп атала-тын жырдың сюжеті Сирияда (V гасырда) пайда болған өпсанадан алынган. Алдымен грек, соңынан латын тіліне, кейіннен Еуропадағы көптеген тілдерге аударыл-ған бүл әпсанада Алексей жайлы оңиға әңгімеленеді.
«Алексей жастайынан-аң өзін ңүдай жолына бағыш-тайды. Әкесі бір графтың ңызына үйлендіреді. Біраң, той күнгі кеште жігіт келінге өзінің бүл дүниенің бар-лың ңызығынан бас тартатындығын айтып, үйден жа-сырын шығып кетеді. Он жеті жыл азапта вхмір сүрген Алексей Римге ңайтып оралады. Ол өзін ешкімге таныт-ңысы келмейді. Азып-тозған Алексейді ата~анасы да танымайды. Біраң мейірімі түсіп, оған ңызметшілерінің ңасынан орын береді. Алексей өз үйінде он жеті жыл жуынды ішіп, күн көреді. Соңынан өзінің керген бар-льщ ңиыншылың, азаптарын ңағазға түсіріп, оны кеу-десіне ңойып жатып, көз жүмады. Туысңандары хатты оңып жатңанда, папа мен император «осы үйде ңасиетті әулие өлді ғой» деп кіріп келеді. Сөйтсе, түнде періште-лер папаның түсіне еніп, әулиенің ерлігі туралы хабар жеткізіпті. Сондыңтан да папа мен император оны көру-ге асыңңан екен». Енді, кейбір әпеаналарда өзге діндегілерді христиан-дыңңа кіргізген миссионерлер өмірі туралы айтыладьь Мүндай үгіт-насихат шығармаларда «0 дүниедегі» азап-тармен ңорңыту, адамдардың назарын өмір ңызығы мен ойын-күлкіден шетке аластау, діни рәсімдерді орындау, т.б. кең түрде насихатталган. Дегенмен, бүл шығарма-лардың да ішінде адам тағдыры жайлы ңайғыру, ңорлың көргендерді ңорғау сияқты жалпы халыңтың ауыз әде-биеті негізінде туған туындылар да кездеседі. «Галл әулиесі Герман», «ІПапағаттың оралуы», «Жауыз сау-дагер» туралы ертегілер мүның айңын дөлелі, Тіпті, жоғарыдағы «Әулие Алексейдің тіршілігі» шығарма-сында да белгілі дәрежеде бүл дүниенің сүлулығы, ңай-таланбастығы кең түрде баяндалған. Алексей саяхат ңылған жерлер өте шебер суреттелген. Мүның өзі адам-ның өмір сүруге деген ңүштарлығын білдіретін белгі-лер деуге болады.
Ваганттар поэзиясы
Латын тілінде жазылған ваганттар поэзиясында шіркеу ілімі, діни әдет-ғүрыптар ңатты сынға алынған. «Вагант» сезі латын тілінен аударғанда «ңаңғыбас» де-ген мағынаны білдіреді. Бүл заманда студеиттер еркін өмір сүрген. Бір ңаладан екінші ңалаға барып, дәрістер тыңдаған.
Жүмыссыздыңтан олар кейде көше бойында латын-ша өлеңдер айтып, аңша жинап тіршілік еткен.
Ваганттар поэзиясының гүлденген дәуірі XII-XIII ға-сырлар болды. Олар шығарған өлеңдерде антикалың поэзияның (Овидийдің, Гораңийдің, Вергилийдің), со-нымен бірге өмір ңуанышы, махаббат, көктем саздары туралы жырлайтын халың поэзиясының әсері сезіліп түратын. Каңғып жүретін бүл жастар (олардың арасын-да жүмыссыз калған монахтар да бар еді) папа басңара-тын католик шіркеуі мен о дүниелік түсініктерді еынап, еркіндікті, махаббат пен шарапты мадаңтайтын өлеңдер шығарды. Олардың пікірінше, шарап баршаны (байды да, кедейді де) тең ңылады. Шіркеуді масңаралайтын сыңаң өлеңдерін ңүдайға емес, көп ішетін Ванхңа ар-найды. Көне дәуір аңындары жырлаған Парис пен Еле-на, Эней мен Дидона арасындағы махаббат оларды рух-тандырады.
Табан астында сөз табатын, суырыпсалма ваганттар поэзиясының улы найзасы католик діндарларының той-ымсыздығын, ңанағатсыздығын, жауыздығын әшкере-леуге бағытталды. Римде барша мансаптар сатылады және сатып алынады. «Рим папасынан бастап, оның ңара-пайым ңызметшісіне дейін маскүнем адамдар» деп әшке-реленеді.
Батыс әдебиетінде дүниеге келген дінге ңарсы әуен ХІІ-ХІУ ғасырлардағы Шығыс әдебиетінде де айңын көрінеді. Омар Хайямның діни түнекті ңаралаған және шарапты мадаңтаған рубаилары, Хафиздің дін өкілдері-нің аярлығы мен әділетсіздіктерін сынға алған ғазалда-ры белгілі дәрежеде осы дәуірлердегі халың арасында ту-ған наразылың күйдің айңын белгілері еді.

ОСТАВИТЬ КОММЕНТАРИЙ

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.