Франческо Петрарка

Home » Рефераттар » Франческо Петрарка
Рефераттар Комментариев нет

Итальян гуманизмінің негізін салушы Франческо Петрарка өз өмірінің көп бөлігін антикалық мұраларды үйренуге арнаған ғалым, ақын ретінде ерекше даңққа бөленді. Оның әкесі Дантенің жақын досы еді, ол да 1302 жылы қара гвельфтердің қуғынына ұшырап, Флоренциядан қашып, Ареццода бас сауғалайды. Петрарка 1304 жылы осы жерде дүниеге келеді. Әкесі 1312 жылы отбасымен Францияның оңтүстігіндегі папа түратын Авиньон қаласына қоныс аударып, сол жердегі сарайға қызметке орналасады. Жас Петрарка болса, қала маңын-дағы қыстақта өмір сүріп, латын тілімен көне Рим әде-биетін оқып үйренеді. Соңынан ол қүқықтанумен айна-лысады. 1326 жылы ата-анасынан айырылған Петрарка оқуын тастап, Авиньонға келіп діни қызметке орнала-сады. Бүл жағдай оны папа билігіне жақындастырады. Сарайдағы алаяқтықтар, сатқындықтар, шіркеу ман-саптарының сатылуы сияқты жағымсыз әрекеттер ақын-ның ашу-ызасын туғызады. Ол діни қызмет атқарғаны-мен, өте заманагөй адам болатын.
Петрарка өзінің сүлу Лаураға арнаған алғашқы өлең сонеттерімен Рим жүртшылығына таныла бастайды. Ғылым-білімге жаны қүмар, абыройлы Рим дворяны Дджованни Колонна 1330 жылы Петрарканы өз сарайына ңызметке шаңырып, антикалың жазушылардың шығармашылығын үйренуіне жағдай жасайды. 1333 жы-лыаңын Франция, Германия, Фландрияға саяхат жасай-ды. Бүл саяхаттар Петрарка дүниетанымының кеңеюі-не мол әсер етеді. 1337 жылы Римге барып, ңаланың та-рихи-мәдени ескерткіштерімен танысады. Авиньонға оралған соң, Петрарка бүл ңалада ңалғысы келмейді. Сондыңтан ңаладан бес шаңырым жердегі Воклюз ңыс-тағына келіп, осы жерде жалғыз өмір сүре бастайды (1337-1341). Бүл жылдар Петрарка шығармашылығы-ның өте жемісті жылдары болды, Петрарканың латын тіліндегі «Африка» поэмасы, Лаураға арнаған көптеген өлеңдері де осы жерде туады. Бүл шығармалар аңынға үлкен даңң алып келеді. Көне дәуір аңындары дәстүрінде 1341 жылы Капитолийде (Рим) үлкен салта-натпен оған лсеңімпаз лавр алңасы тағылды. Осы кезден бастап Петрарка Италия жазушыларының атаңты же-текшісіне айналды, оның аты тек Италияға ғана емес, шетелдерге де кең тарады. Папа Климент VI және басңа да дін өкілдері оны шіркеудегі жоғары лауазымға ша-ңырды, біраң еркіндіктен айырылып ңалудан ңорыңңан ол бүл үсыныстарды ңабылдамады.
Петрарка да Данте сияңты көркем әдебиет майданын-да өз дәуірінің саяси өміріне әсер ету, Отанның ортаң бірлігін ңалыптастыру үшін күресті. 1347 жылғы фео-далдарға ңарсы көтерілістердің хабарын естіген ол де-реу оларды ңүттыңтайды. Көтеріліс басшысы Кола ди Риенци көне Рим үлгісінде Римде республикалың билікті жариялағанда, Петрарка оған арнап «Үлы рух» атты атаңты саяси канцонасын жазып, оны ңолдайтын-дығын ашың білдіреді. Біраң көп үзамай Риенци жеңіл-іске үшырайдьіе
XIV ғасырдың 60 жылдарында Петрарка өз заманда-сы Боккаччомен танысып, онымен достың ңатынаста болады. Өмірінің соңғы жиырма жылын аңын Миланда, соңынан Венеция мен Падуеде өткізді. Миланда Джо-ванни Висконти ңамңорлығында болған Петрарка «Әр түрлі баңытсыздыңңа ңарсы шаралар туралы» (1358-лер туралы» атты шығармаларының маңызы ерекше. Бірінші кітапта көне дүниенің атақты ңолбасшылары Алекеандр Македонский, Ганибал, т.б. өмірбаяндары беріледі.
Шығарма көне Рим және оның қаһармандары туралы естеліктерді жаңғырту, осы арңылы адамдарда отан-сүйгіштік рухты ояту сияңты өзекті мәселелерді көтерді.
«Үмытылмас нәрселер туралы кітабы» өзінен бүрын өмір сүрген авторлардан көшірілген үзінділер, мысал-дар мен даналың сөздерден түрады.
Философиялың трактаттары Петрарканың ңоғамдың-саяеи көзңарастарын айңын танытады. Өмір ңуанышын, табиғат сүлулығын жырлау, өзге діндерге ңүрметпен ңарау сияқты ойларды айтумен ңатар аңын христиан дінінің шырмауынан да шыға алмайды, орта ғасырдың схоластикалың дүниетанымынан қол үзе ңоймайды. Бүл жағдай ондағы ңайғылы көңіл-күйді күшейте түседі. «Дүниеге ызамен ңарау туралы» (1343) атты шығарма-сында Петрарканың өз дүниетанымы мен түсінігіндегі кемшіліктер байңалады. Шығарма Петрарка мен дінба-сы Августин арасындағы диалог түрінде баяндалған. Августин — орта ғасырлың діни-аскетизмнің негізін са-лушылардың бір;. Ол да жас кезінде ғашықтыңты өз ба-сынан өткізген. Августин аңындығы әділдікке үмтылу, шығармашылыңпен айналысу, атаң-даңңңа бөленіп, ғашықтық сезімге берілу сияқты ңасиеттердің уаңыт-ша нәрсе екендігін айтып, оны мүндай сезімдерді жеңу-ге, тек ңана «о дүниені» ойлауға үгіттейді. Петрарка Августинмен ңызу тартысқа түседі. Ол махаббат пен атаң-абыройдан бас тарта алмайтындығын, Лаураға де-ген махаббаты оның шабытын оятатынын, ол уаңытша емес, адал жанға мәңгілік ғашың екендігін айтады. Ав-густин Петрарканың Лаураға ңатынасының өмірлік ма-хаббат екендігін біліп түсінеді. Ақын оның пікіріне қосылуға дайын, біраң ол бүл дүниенің істерін аяғына дейін жеткізуі керек. Бүдан біз жаңа өзгерістер болып жатқан сол дәуірдегі Петрарка көзқарасындағы ңоғам-дық-саяси кемшіліктерді көреміз.

LEAVE A COMMENT

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.