Ірі қара малды азықтандыру

Главная » Рефераттар » Ірі қара малды азықтандыру

Сауын сиырды азықтандыру. Ірі қара өсіру еліміздің мал шаруашылығында басты салаға айналып отыр. Халық шаруашылығы өндіретін сүттің 90% және еттің басым бөлігін (40-45%) ірі қарадан алады. Етпен сүт адам рационында маңызы зор тағамдар болып табылады.Елімізде халық санының көбейіп, әлеуметтік жағдайының жақсаруы халықтың ет пен сүтке қажеттілігін арттырып отыр. Бұл жағдайдан алғанда ірі қараны ғылыми тұрғыдан баланстап азықтандырудың маңызы зор.
Біздің елімізде ірі қараның етті, сүтті және етті-сүтті тұқымын өсіреді. Басқа малдың түріне қарағанда ірі қара мал өсімдік тектес, құрамында жасұнығы көп азықтарды тиімді пайдаланып, адамға қажет өнім береді.
Қазір сиырдың әрбір 100 кг салмағына 1000 кг-ға дейін сүт өндіруге болады, ал жүлдегер сиыр өрбір 100 кг салмағына 3000 кг дейін сүт береді. Жылына 3000 кг сүт беретін сиыр сүт арңылы 100 кг ақуыз, 130 кг май, 4 кг каль-ций, 3-4 кг фосфор, 15 кг лизин бөлсе, 5000 кг сүт беретін сиыр 635 кг қүрғақ зат, оның ішінде 160 кг аңуыз, 200 кг май, 270 кг қант, 35 кг минералды заттар бөледі. Жоғары өнімді сауын сиырының энергияға ңажеттілігі, әсіресе бүзаулағаннан кейінгі бастапңы айларда өте жоға-ры болады, бүл уаңытта рационның ңоректік заттары сүт өндіруге кететін энергияны ңамтамасыз ете алмайды да, мал өз ағзасындағы ңорға жиналған қоректік заттарды пайдалана бастайды, сондықтан алғашңы 100 күн сауын уаңытында мүндай мал тәулігіне 1,0 кг дейін салмаң жо-ғалтуы ьщтимал.
Орта есеппен сауын сиыр 100 кг тірі салмаңңа 2,8-3,2 кг, ал жоғары өнімді мал 3,5-3,8 кг, кейбір өте жоғары өнімді сиыр 4,0-4,7 кг ңүрғаң зат қабылдай алады. Сиыр не-ғүрлым сүтті болса, рациондағы қүрғақ заттың энергия мөлшері соғүрлым жоғары болуы тиіс, жалпы 1 кг ңүрғаң заттағы энергия мөлшері 0,65 азың өлшемінен немесе 8 МДж кем болмауы керек.
Көп жағдайда сиырдың өнім деңгейі рациондағы про-теин мөлшеріне байланысты. Тәулігіне 10 кг сүт беретін сиырдың рационында 1 азық өлшемінде 95 г ңорытыла-тын протеин болу қажет, ал өнімі одан жоғары болса, 1 азың өлшеміне 105-110 г ңорытылатын протеин болға-ны жөн.
Сүтті сиыр рационында жасүныңтың ңүрғаң заттан пайыздың мөлшері тәуліктік өніміне тікелей байланыс-ты болуы ңажет, егер тәуліктік өнім 10 кг болса, жас-үньщ ңүрғаң заттың 28 % -ын, ал тәуліктік өнімі 20-30 кг болса, 16-18 % -ын ңүрауы қажет.
Сауын сиырдың рационында ңанттың протеинге ңатынасы 0,8-1,1:1 шамасында. Шикі майдың сауын сиырдың рационындағы мөлшері төуліктік өніміндегі жалпы майдың 60-65 % -ын ңүрауы ңажет.
Сауын сиырының қысқы рационының негізі ірі азық-тардан түрғаны жаңсы. Сиыр рационындағы жаңсы са-палы пішен протеин, қант, витамин және минералдық заттардың ңайнар көзі болып табылады. Пішеннің же-лінуі оның сапасы мен рацион қүрамындағы басңа ірі азыңтардың болуына байланысты. Негізгі азыңтардың сапасының төмен болуы сауын малының рационын күнарландырылған азықпен баланстауды талап етеді. Сауын сиырдың рационына қыс айларында сүрлем, пішендеме, тамыр-түйнек жемістер, ірі азың, дәнді азық ңосады.Пішен аз жылдары рационға сабан ңосуға болады. Қант ңызыліпасын сиырға әрбір сауылған литр сүтке 0,6-0,8 кг есебінен ңосады, бірақ ңант ңызылша-сының тәуліктік мөлшері 15-18 кг-нан аспағаны жаң-сы, ал бір азықтандырғанда 5 кг-нан аспағаны жөн. Азықтың ңызылшаны ңант қызылшасынан 2-2,5 есе көп беруге болады. Әрбір 100 кг тірі салмаңңа сауын малда-ры 3-4 кг сүрлем алғаны жақсы. Рациондағы ылғалды азыңтардың мөлшеріне байланысты ірі азың деңгейі әр түрлі болуы мүмкін, дегенмен 100 кг тірі салмаңңа ірі азың мөлшері 1 кг аз болмағаны жөн. Дәнді азықтарды 1 кг сүтке 250-350 г шамасында береді.
Буаз суалган сиырды азықтандыру. Сиырдың жасы-на, ңоңына және өнімділігіне қарай суалу мерзімі 45-60 күнге созылады.
Буаз сиырларды, әсіресе буаздығының соңғы айла-рында, ңүнды азықтандыру олардың өнімінің сапасына жәііе бүзаулағаннан кейін сүт өнімінің мөлшеріне зор әсерін тигізеді.
Күнделікті тәжірибеден белгілі жағдай, егер де буаз суалған сиырды дүрыс азықтандырмаса, олардың бүзау-лауы ңиындайды, не болмаса төл нашар болып туады, дүрыс өспейді және сүттілігі төмендейді. Осы себептен құнды азыңтандырудың маңсаты — сиыр рационының қүрамында қоректік заттардың жеткілікті болуы, одан денсаулығы жаңсы ірі төл алу, бүзаулағаннан кейін сүтейту кезеңінде өнімін жоғарылату. Суалған сиырды ңүнды азыңтандырғанның бірінпіі көрсеткіші — оның тірілей салмағының 10-12 % жоғарылауы. Сиыр арық болса, норманы 1-2 азың өлшеміне көтередіжәне 1 азық өлшеміне шаңңанда кем дегенде 110 г ңорытылған про-теин алуы тиіс. Рационның ңүрамында минералдың заттар жеткілікті болуын ңатты ңадағалау керек, өйткені кальций мен фософор төлдің сүйегін түзуге өте ңажет және ағзада да олардың қоры болуы керек. Сиырдың ден-саулығы жақсы және буаздығы дүрыс өту үшін рационда ңажетті мөлшерде бүкіл витаминдер әсіресе, каротин, Д жөне Е витаминдері болғаны дүрыс. Буаз сиырды ка-ротині өте аз рационмен азықтандырғанда, ол іш тастай-ды, не болмаса өміршеңдігі нашар бүзау тууына, әрі ңарай сиырдың жыныстық циклының бүзылуына соң-тыруы мүмкін. Қысңы уаңыттарда каротиннің ңайнар көзі ретінде жақсы сүрлем, шөп үны, түйіршіктелген азың, бұршақ тектес пішендемемен азықтандырылады.
Рационда Д витаминінің жетіспеуі сиыр мен төлдің ағзасында кальций мен фосфордың алмасуын бүзады, ал мүның өзі сиыр сүйегінің жүңаруына, бүзау аяқтарының майысуына әкеп соқтырады. Е витамині жетіспеген жағ-дайда көбінесе сиырдың өсімталдық қабілеті төмендеуі мүмкін.
Суалған буаз сиырдың рацион құрамына міндетті түрде сапалы пішен, әсіресе бұршақ тұқымдас пішен кіруі тиіс. Орташа 100 кг тірілей салмағына 1-2 кг ірі азық береді. Шырынды азықтардан сапасы өте жоғары сүрлем, ең жаңсысы пішендеме, дәнді пішендеме, 100 кг тірілей салмағына шақңанда 2-4 кг-дай азықтандырады.
Қанттың протеинге арақатынасы 0,8-1,0:1 шамасын-да, қант пен крахмалдың протеинге ңатынасы 1,7-2,3:1 деңгейінде болуы тиіс. Осы себептен оларга тәулігіне 4кг дейін ңант ңызылшасын, болмаса 8 кг шамасында азың-тың қызылша береді. Бір басқа 1,5-2 кг жем, оның қүра-мына бүршаң тектес дәнді азыңтар (азыңтың бүршаң, майбүршақ, т.б.) қосып береді. Табиғи азыңтарда каль-ций және фосфор жетіспесе, минералдың қоспаларды қолданады. Азықтық түз ңыста және жаз айларында на-уада болуы керек. Суалтудың алғашқы он күндігінде азың мөлшерін орта есеппен 20 % -ға кемітеді, мүндағы маңсат сиырды, әсіресе өте жоғарғы өнімді сүтті сиыр-ларды тезірек суалту. Екінші он күндікте азықтан-дыруды керекті мөліперіне дейін жеткізіп, ал үіпінші-төртінші он күндікте азық мөлшерін 20% -ға көтереді, өйткені суалудың екінші жартысында іштегі төл жедел өсе бастайды.

ОСТАВИТЬ КОММЕНТАРИЙ

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.