Испан батырлық эпосы

Главная » Рефераттар » Испан батырлық эпосы

VIII ғасырда Испанияны жаулап алған маврлар (арабтар) Пиреней бұғазында құдіретті мемлекет құрды. Испанияның жаулап алынбаған солтүстік бөлігінде VІІІ-ІХ ғасырларда Астурия және Наварра мемлекеттері нығая бастады. X ғасырдан бастап мұндай кіші мемлекеттер бірігіп, тәуелсіздік үшін араб жаулаушыларына қарсы күреске шықты. Бұл тарихта реконкиста қозғалысы деп аталды. ХІ-ХІІ ғасырларда пайда болған үш корольдік — Кастилия, Арагон, Португалия азаттық соғысында үлкен рөл атқарды» Феодалдық-христиан мемлекеттерінде, әсіресе Кастилия мен Арагон ортасында өзара жанжалдар бола тұрса да, олар ортақ жауға қарсы бірігіп, 1212 жылы Лас-Навас де Толосңа жаңын жерде маврларға ойсырата соңңы берді. Соңынан испандар дүшпан ңолындағы жерлердің бірінен соң бірін ңайтарып ала бастады. XIII ғасырлардың соңын-да Испанияның оңтүстігіндегі Гранада әмірлігінен басқа барлың аймаңтар жау ңолынан азат болды.
Реконкиста қозғалысына түрлі әлеуметтік топтар, әсіресе шаруалар белсенді араласты. Шаруалар, кәсіпшілер және серілер жаудан ззат болған жерлердің шекараларын қорғады, Біраң бүл жерлерден түскен ол-жалар негізінен, феодалдар мен діндарлардың ңолыиа өтіп отырды.
Кастилия оңтүстіктегі ңорған ңызметін атқарды, оның халңы әскери ңызметте болды. Қала көшелерінде жиі-жиі әскери шаралар өткізілді. Міне, осы шайңас-тарда халың заңдары және әдет-ғүрыптары дүниеге келді. Қалалар өздері ңабылдаған заң мен қүңыңтарды ңатты қорғады. Кастилиядағы шаруалар төуелділікте, өте ауыр жағдайда өмір сүрді. Арабтардан қайтарып алын-ған жерлердегі шаруалардың жағдайы мүлде басқаша еді. Кастилияның бос қалған жерлерін ңорғау және оны игеру үшін басқа жерлерден көшіріліп келген шаруалар-ға көптеген жеңілдіктер, соның ішінде ең бастысы ер-кіндіктер берілді. Бүл жағдай тәуелді шаруаларға әсер етпей ңоймады. Қалаға немесе еркін шаруалар үжымы-на қашып барған олар сол жерде, сол жеңілдіктерді пай-далана бастады.
Біраң маврлар толық жеңілген соң, феодалдар шаруа-лармен есептесуді мүлде қойды, шаруаларды ңайтадан өздеріне төуелді ңылды. Осының нәтижесінде Католо-нияда шаруалар көтерілісі пайда болды. Билеушілер мүндай көтерілістерді аяусыз басып отырғанмен, халық наразылығы толастаған жоң. Соңында, король мен фео-далдар тәуелділік қүқыңты жоюға мәжбүр болды.
Сонда да, реконкиста қозғалысына ңатысып, өз Ота-ны үшін үзақ күрескен шаруалар азаттықңа қолы жет-пей, тағы да феодалдың қанаудың астында ңала берді. Испанияда болған саяси оқиғалар, феодалдар арасын-дағы өзара қырғын соғыстар, арабтарға қарсы реконкис-та қозғалысы испан батырлық эпосында өз көрінісін тап-ты. Сид туралы романстар мен поэма («Менің Сидім тура-лы жыр») ежелгі испан халық поэзиясының ең ғажайып үлгілері саналады,
Сид — тарихи түлға, оның шын есімі Родриго (Руй) Диас. Өз қарамағында маврлар бар испан синьорларына осындай ат берілген. Сид 1040 жылы Кастилия ақсүйе-гінің отбасында туған. Ол Фердинанд І-нің үлы Санчо II сарайында қызмет атқарған. Сид корольдің сенімді ада-мы және қосын бастығы ретінде маврларға қарсы соғыс-тарға қатысқан.
Бүкіл Испанияны дүшпаннан азат ету соғыстарында көп ерлік көрсеткен Сид 1099 жылы қайтыс болған. Сид -реконкиста қозғалысының ірі қайраткері, Испанияның тәуелсіздігі үшін күрескен үлттық қаһарман сипатын-да танымал түлға.
«Сид туралы жыр». Жырдыц туу тарихы мен тацырыбы
Мемлекетте реконкиста қозғалысы өршіп түрған дәуір-де дүниеге келген испан халық батырлық эпосының ғажайып үлгісі — « Сид туралы жыр ». Бүл жыр 1140 жыл-дары туған, оның XIX ғасырдың бастарында жазып алын-ған нүсқасы сақталған. Жыр көшірушілер тарапынан үш бөлімге бөлінген.
Біріншісі — «Қуғын туралы жыр», онда король Аль-фонспен жанжалдасып қалған Сидтің сарайдан қуылуы суреттеледі. Бірақ, өкінішке қарай шығармада бүл оқиғаның нақты себептерін баяндайтын бөлім сақтал-маған.
Мемлекетті тастап кетуге мәжбүр болған Сид, өзінің бірнеше сенімді кісілерімен бірге жолға шығады. Ко-рольдің Сидке баспана бермеу туралы шығарған жарлы-ғынан хабардар халық Сидтің жағдайына алаңдайды, бірақ жәрдем беруден тартынады. Сид пен оның сарбаздарын базарға да кіргізбейді. Біраң осындай ауыр кезең-де досы Мартин Антолинес Сид пен оның жасағына көмек қолын созады. Сид ңулың жолмен болса да өз әскерлерін асырау жағдайын ңарастырады: ішіне ңүм толтырылып, аузы мыңтап жабылған сандыңтарды «ішінде қымбат заттар бар» деп екі саудагерге кепілдікке қалдырып, көп аңша алады. 60 жауынгерден жасаң ңүрып, Сан-Педро да Карденья монастырына барып, әйелімен, екі қызы-мен ңоштасып, маврларға қарсы жорықңа аттанады. Жолда оның жасағына біраз адам қосылады. Маврлар-дан түскен мол олжаның бір бөлігін король Альфонсңа сый ретінде жіберіп отырады. Қалған бөлігін өз жауын-герлеріне үлестіреді.
«Той туралы жыр» деп аталатын бөлімде Сидтің Вален-сия аймағын азат етіп, тәуелсіз әкім ретінде іс жүргізуі баяндалады. Сыйға риза болған король Альфонс Сидке от-басымен көрісуге рүңсат береді. Осыдан соң Сид пен Аль-фонс кездесіп, татуласады. Сидтің мол байлыңқа ңол жет-кізгенін және корольдің оны ңолдайтынын байңаған граф де Каррион Сидтің қыздарына қүда түседі. Корольдің сөзін қимаған Сид көп дүние-мүлікпен қыздарын графтың үлдарына үзатады. Тіпті, күйеу балаларын ерекше ңүрмет-теп, ңымбат екі қылыш та сыйлайды.
Поэманың «Кортес туралы жыр» деп аталатын үшінші бөлімінде Каррион үлдарының ңиянаты сурет-теледі. Бір күні көңілсіз оқиға болады. Тордан қашңан жолбарысқа кез болған күйеу балалардың бірі үстел ас-тына тығылады, екіншісі ағаш басына қашып шығады. Дүшпанға кездескен жағдайда да олардың ңорңаңтық танытып шегінуі сөзсіз еді. Мүны көріп түрған Сид пен сарбаздар оларды мазаң етіп күледі. Граф де Каррион-ның үлдары мүны кек түтып, іштей өш алу жолдарын қарастырады. Олар өз жерлерін көрсетеміз деген сылтау-мен әйелдерін Корпес орманына алып барады. Әйел-дерін үрып-соғып, ағашқа байлап кетеді. Күйеу балала-рының зүлымдығына ызасы келген Сид король алдына өкіл жіберіп, оқиғаны білдіреді 2кэне Кортес (Испания-дағы үкім шығарушы кеңес) шаңыртып, ңылмыскер-

ОСТАВИТЬ КОММЕНТАРИЙ

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.