Мұнай мен газды тасымалдау

Главная » Рефераттар » Мұнай мен газды тасымалдау

Мұнай мен газды алыс қашықтыққа тасымалдаудың үш негізгі түрі бар: сумен, теміржолмен және құбырлар арқылы тасымалдау. Газ күйіндегі газды тек құбырлар арқылы ғана тасымалдайды. Су транспорттары танкерлер мен баржалар (лихтерлер) арқылы мұнайды, мұнай өнімдерін және сұйытылған газдарды кез келген мөлшерде тасымалдайды. Су жолы, әдетте теміржол және құбырлардың ұзындығына қарағанда, ұзын болады. Сондықтан бірқатар жағдайларда тасымалдауға кететін шығындар да көп болуы мүмкін. Оған қоса, солтүстік кеңдіктердегі сумен тасымалдаудың тек мезгілдік сипаты болады.

Теміржол көлігімен цистерналар, бункерлер және ыдыстармен барлық мұнай өнімдері, мұнай және сұйытылған газдар тасымалданады. Алайда, жаппай тасымалдау үшін теміржол көлігін пайдалану көп жағдайларда тиімсіз. Салыстырмалы түрде аз өндірілетін мұнай өнімдері — әр түрлі сортты майлар, мазуттар, әсіресе битум мен парафиндер үшін теміржол алыс қашықтықтарға тасымалдаудың негізгі түрлерінің бірі болып табылады. Мұнай мен газдың көп мөлшерін кез келген қашықтыққа тасымалдаудың экономикалық тұрғыдан ең тиімдісі — құбырлық тасымалдау.

Тасымалдаудың осы үш түрінен басқа, автокөлікпен тасымалдаудың да маңызы зор. Автокөлікпен тасымалдаудың негізгі мақсаты — автоцистерналар немесе ұсақ ыдыстармен дайын мұнай өнімдерін ірі мұнай базаларынан ұсақ мұнай базаларына және одан әрі тұтынушыларға дейін жеткізу болып табылады.

Мұнайды құбырлармен тасымалдау. Мұнай мен мұнай өнімдерін тасымалдаудың ең тиімді түрі — құбырлық тасымал.

Тасымалдаудың бұл түрінің артықшылықтары:

1) өнімдерді айтарлықтай үлкен қашықтыққа тасымалдаудың өзіндік құнының төмен болуы;

2) өнімдерді үздіксіз беру;

3) автоматтандыру үшін кең мүмкіндіктің болуы;

4) тасымалдау кезінде мұнай және мұнай өнімдерінің шығындарының азаюы;

5) егер экономикалық жағынан тиімді болса, өте қысқа қашықтыққа құбырларды жүргізу мүмкіндігі.

kazmunai-tasymaldauӨнімді айтарлықтай үлкен қашықтыққа айдайтын құбырларды магистральдық құбырлар деп атайды. 56-суретте Қазақстан территориясындағы мұнай құбырларының орналасу сұлбасы көрсетілген. Айдалатын сұйықтыққа байланысты магистральдық құбырлар да сәйкесінше: мұнай айдайтындары — мұнай құбырлары, сұйық мұнай өнімдерін, мысалы бензин, керосин, дизельдік отын, мазут айдайтындары мұнайөнімдік құбырлар деп аталады.

Магистральдық мұнай құбырлары жылдың барлық мезгілдерінде тәулік бойы жұмыс істейді. Оның диаметрі мен ұзындығы салыстырмалы түрде айтарлықтай үлкен болады. Олармен мұнай айдау кезінде 5,0-6,5 МПа қысым жасалады. Магистральдық құбыр мынадай бөліктерден: 1) құбырдан; 2) бір немесе бірнеше сорғы станцияларынан; 3) байланыс құралдарынан тұрады.

Магистральдық құбыр ұзындығы, диаметрі, өткізгіштік қабілетімен және айдау станцияларының саны сияқты көрсеткіштермен сипатталады. Қазіргі заманғы магистральдың құбырлардың ұзындығы 1000 км-ге дейін жетеді, олар үлкен қуаттылықтағы басты, аралық айдайтын (сорғылық) станциялардың, сондай-ақ барлық қажетті өндірістік және қосымша құрылыстары бар құйғыш станциялардың кешені мен жабдықталған өзіндік транспорттық мекеме болып табылады. Олардың өткізгіштік қабілеттілігі жылына 50 млн. тонна мұнай және одан да көп болады. Мұндай құбырларды болат құбырлардан шартты диаметрлерін 500, 700, 800, 1000, 1200 және 1400 мм етіп жасайды.

Мұнай мен мұнай өнімдерін алыс қашықтыққа тасымалдағанда құбырдағы айтарлықтай гидравликалық кедергіні жеңуге тура келеді. Сондықтан, егер бір айдау сорғы станциясы берілген қысым кезінде айдаудың қалыпты режимін қамтамасыз ете алмаса, онда құбырдың ұзындығы бойына бірнеше станцияларды орнатады. Құбырмен тасымалдау экономикалық жағынан тиімділігімен қатар, жыл бойы жұмыс жасауды қамтамасыз етеді және тасымалдаудың басқа түрлерінен ерекшелігі, табиғи жағдайларға тіпті байланыссыз болады. Осыған байланысты жыл сайын магистральдық құбырлардың ұзындығы артып келеді. Өнімді айдау принципі бойынша практикада екі жүйе қолданылады: 1) станциялық және 2) транзиттік.

Айдаудың станциялық жүйесі мұнай немесе мұнай өнімдері аралық айдау станциял арының резервуарларына келіп, оларды толтырып, одан әрі қарай келесі станцияларға айдалатындығымен сипатталады. Егер станцияда бірнеше резервуарлар болса, онда өнімді айдау үздіксіз болады: бір резервуарға өнім келеді, ал басқасынан құбырға айдалады. Айдаудың транзитті жүйесі резервуар арқылы немесе сорғыдан сорғыға айдау арқылы жүзеге асады. Резервуар арқылы айдағанда өнім алғашқы сорғы станциясынан келесі сорғы станциясына газды немесе суды мұнайдан бөлу үшін арналған резервуарлар арқылы бағытталады. Сорғыдан сорғыға айдауда өнім алғашқы сорғы станциясынан магистральдық құбырға параллель қосылған аралық резервуарға бармай, тікелей келесі сорғы станциясына бағытталады. Айдаудың бұл сұлбасы ең жетік және экономикалық тұрғыдан тиімді, өйткені ол кезде жүйенің максималдың қымталуы қамтамасыз етіледі және аралық резервуарлардағы буланудан болатын шығындар болмайды. Бұл жүйеде резервуарлар көлемі кіші етіп жасалынады, онда да қосу немесе жөндеу кезінде құбырды босату үшін қажет. Мұнай мен мұнай өнімдерін транзиттік айдаудың барлық түрінде магистральдық құбыр жергілікті автоматиканың қажетті құралдарымен жабдықталады; көптеген құбырлар дистанциялық басқарылады. Магистральдық құбыр теміржол сияқты арнайы техникалық бақылауды қажет етеді. Барлық магистраль жеке учаскелерге бөлінеді, олардың әрқайсысы белгілі бір сорғы станциясына бекітіледі. Мұндай учаске әрі қарай бірқатар ұсақ учаскелерге бөлінеді, олардың әрқайсысын сызықтық аралап жүріп қараушылар құбырды бақылап отырады.

Әрбір станцияда, қызмет көрсететін эксплуатациялық қызметкерлерден басқа, жөндеу бригадалары да болады. Олардың қол астында құбырды жөндеу үшін және туындаған апаттарды жою үшін қажетті барлық механизмдер болады: құбырсалғыш-тракторлар, экскаваторлар, бульдозерлер, пісіру агрегаттары, т.с.с.

Басты айдау станцияны құбырдың бастапқы учаскесіне (магистральдың бас бөлігіне), яғни мұнай кәсіпшілігі немесе мұнай өңдейтін зауыт ауданында орналастырады, өйткені ол мұнайды немесе мұнай өнімдерін қабылдау үшін және одан соң оларды құбырға айдау үшін қызмет етеді. Сұйықтың қысымын қосымша көтеру үшін қажет аралық станцияларды, құбырдың ұзындығы бойымен, мүмкіндігінше бірдей қашықтықта, қысымның барлық станциялар бойынша бірқалыпты таралуын еске ала отырып орналастырады. Экономикалық көзқарас бойынша аралық станцияларды елді мекендерге, темір және тас жолдарына, электрмен, сумен жабдықтайтын көздерге жақын жерлерге, ал басты станцияларды — мұнай өңдейтін зауыттардың және мұнайды дайындау қондырғыларының алаңдарында, сондай-ақ резервуарлық парктердің жанына олардың көлемдерін пайдаланатындай етіп орналастыруға тырысады.

Айдау станцияларының өндірістік-технологиялық құрылысының құрамына айдау сорғыларынан (негізгі және тіректік) басқа резервуарлық парк (басты және құйғыш станциялар үшін), қырғыштар немесе бөлгіштерді қосу құрылғылары, қорғау жүйесінің сұйықтығын қабылдайтын сыйымдылықтар кіреді. Соңғы (құйғыш) станцияларда және аралық станцияларда (оларда өнімдерді теміржол цистернасына құйып алу қарастырылған) сәйкес темір жолдың құйғыш құрылғылар (эстакадалар) соғады. Технологиялық құрылыстардан басқа, алаңдарда сумен жабдықтау, канализация және электрмен жабдықтаудың өндірістік-қосалқы нысандары, сондай-ақ өкімшілдік-шаруашылық құрылыстары орналасады. Мұнай айдағыш сорғы станциялары мұнай мен мұнай өнімдерін магистральдық құбырмен айдауды қамтамасыз ететін сорғы аппараттарымен (қозғалтқышпен бірге жинақталған сорғылар), қызмет ететін қосымша жабдықтармен — су және отын сорғыларымен, компрессормен және ауамен қамтамасыз ететін басқа құрылғылармен, майлау жүйесі үшін маймен жабдықтау қондырғыларымен, желдеткіштермен, қоректік бөшкелермен, жылу алмастырғыштармен жабдықталады. Магистральдық құбырлар үшін орталықтан тепкіш сорғылар номиналдық беру мен қысымда мынадай шектерде шығарылады: беруі 1250-ден 12000 м3/сағ, сәйкесті қысым 260-тан 210 м-ге дейін, сорғының ПӘК 0,84-тен 0,89-ға дейін.

Есептеулер мен практика екі немесе үш тізбектеле қосылған сорғылаудың (бір жоғарғы қысымды сорғымен салыстырғанда) жұмысы тиімдірек болатынын көрсетті. Сондықтан магистральдық сорғыларда, әдетте екі немесе үш тізбектеле қосылған сорғылардан тұратын топтық сорғы агрегаты қондырылады. Олар әрбір сорғының беруін және электр қозғалтқыштардың минималдық қуаттылығын сақтай отырып, 400-600 м-лік қысымды қам-тамасыз етеді. Жұмыстық сорғылар саны есептелген жұмыстық қысым, сорғылардың сипаттамаларымен және айдау режимімен (жұмыс параметрлерін автоматты түрде реттеуді еске ала отырып) анықталады.

Орталықтан тепкіш сорғылар — магистральдық құбырлармен сорғыдан сорғыға айдау жүйесі бойынша жұмыс істегенде ауыстыруға болмайтындар (поршеньдік сорғылар ол үшін жарамайды). Толық емес соғылған сорғылық станциялары бар құбырларды пайдаланғанда орталықтан тепкіш сорғыларды жұмыстық дөңгелектері бар төменгі берудің (айдаудың) өзінде жоғарғы ПӘК қамтамасыз ететін, ауысатын роторларды қолдану ұсынылады. Орталықтан тепкіш сорғылардың қазіргі конструкцияларына, олардың мұнай айдайтын станцияларда жұмыс істеу жағдайларынан шығатын талаптар қойылады; олар барлық тараптардың толық қымталуын қамтамасыз ету керек, ұзақ жүмыс істегенде ылғи бақыламайтындай сенімді болу керек, дистанциялық қосу үшін, апаттан автоматты түрде қорғау үшін қажетті құрылғылардың болуын және жоғарғы ПӘК пайдалануға кепілдік беру керек.

Магистральдық құбырды есептеу. Құбырды есептеу мынадай реттілікпен жүргізіледі: өткізу қабілеттілігі мен тұтқырлығы бойынша құбырдың диаметрі және сұйықтықтың ағу режимі (Рейнольдс параметрі) анықталынады, оған гидравликалық кедергі коэффициенті тәуелді болады; содан соң негізгі құбырдың да, лупингтің де (құбырдың тармақтары) немесе қыстырманың да қысымының шығынын жөне гидравликалық еңісін табады. Трасса профилі бойынша оның келесі асу нүктесіне дейінгі есептеу ұзындығын және геодезиялық белгілердің сәйкесті айырмашылығын анықтайды. Осы мәліметтерді біле отырып, сорғы станцияларының санын анықтайды.

Магистральдық құбырдың өткізу қабілеттілігі деп мұнай немесе мұнай өнімінің құбырлар арқылы қабылданған есептеу параметрлерін экономикалық тұрғыдан оңтайлы пайдаланғанда және қабылданған режимде бір жылда айдауға болатын максималдық мөлшерін айтады. Жыл бойы бір қалыпты айдау жағдайында, мұнайды немесе мұнай өнімдерін магистральдық құбыр немесе мұнай құбыры бойынша есептен беру жылдық өткізу қабі-леттілігінің бір жылдағы жұмыс күніне, жөндеуге тоқтатылған күндерді есепке алғандағы (жылына 350 күн немесе 8400 сағ) қатынасына тең.

Табиғи газды тасымалдау. Табиғи газды тасымалдауға дайындау. 

Кәсіпшіліктен алынатын табиғи газда бөтен кірмелер — қатты бөлшектер (құм, отқабыршықтар), ауыр көмірсутектердің конденсаттары, су булары, күкіртсутек және көмір қышқыл газы болады. Газда қатты бөлшектердің болуы газбен жанасатын компрессорлардың бөлшектерінің жылдам істен шығуына әкеп соғады. Қатты бөлшектер газ құбырларының арқауын және бақылау-өлшеу аспаптарын бітейді және құртады; олар газ құбырдың төмен тұрған учаскелеріне жинақталып, олардың көлденең қимасын тарылтады.

Сұйық қоспалар, құбырлардың төмен жатқан жерлеріне шөгіп, олардың да көлденең қимасын тарылтады. Оған қоса, олар құбырға, арқауға, аспаптарға коррозиялық әсер етеді. Ылғал белгілі бір мөлшерде гидраттардың түзілуіне әкеледі, олар газ құбырда қатты кристалдар түрінде шөгеді. Гидраттық тығындар құбырды толық тығындап, бітеп тастауы мүмкін. Күкіртсутек — зиянды кірме. Ауаның бір литрінде 0,01 мг-нан көп мөлшерде болса, ол улы болады. Ылғал қатысында күкіртсутек металдардың күшті коррозиясын тудырады. Көмір қышқыл газдың зияндылығы сол, ол газдың жылу бергіш қабілеттілігін төмендетеді және балласты қоспа болып табылады. Магистральдық газ құбырға түспес бұрын, газ құрғатылуы және зиянды қоспалардан тазартылуы қажет. Газды тасымалдауға дайындау газ құбырдың басты құрылымдарында орналасқан арнайы қондырғыларда, ал қатты қоспалардан тазарту газ құбырдың барлық компрессорлық станцияларында (КС) жүргізіледі.

Ілеспе газдарды мұнайдан бөлу. Мұнаймен бірге өндірілетін ілеспе газды мұнайдан айыру қажет және тұтынушыларға бағыттау керек. Бөлу траптар (сепараторлар, айырғыштар) деп аталынатын арнайы қондырғыларда жүргізіледі. Бөлу үдерісін екі кезеңмен жүргізеді: мұнай мен газды бөлу; газды мұнайдың шаң-тозаңынан тазарту. Траптың төрт секциясы болады: сепарациялық I, босату II, шөктіру III, түндыру IV. Сепарациялық секция сұйықтық пен газды бөлуге арналған. Кіретін келте құбыр (1) тангенциалды орналасқан. Орталықтан тепкіш күш сұйықтықтың көп мөлшерінің газдан бөлінуіне мәжбүр етеді. Шөктіру секциясында көтеріліп келе жатқан газ ағынынан мұнай тозаңдары шөгеді. Босату секциясында инерция күшінің әсерінен газ мұнай тозаңдарынан түпкілікті тазарады. Бұл секцияда газ ағынынан сұйықтықтың ұсақ тамшылары (10 мкм аз) газ траптан шықпас бұрын бөлініп алынады. Тұндыру секциясында газдан барлық үш секцияда бөлінген сұйықтықты жинайды. Тұндырғыш сұйықтықты өлшейтін және сұйықтық деңгейін тұрақты етіп ұстап тұратын қондырғымен жабдықталған. Барлық секциялар тұндырғышпен құрғатқыш, дренаждық құбырлар арқылы байланысады, ол арқылы мұнай жүргенде, көтеріліп келе жатқан газ ағынына жанаспай, тұндырғышқа ағады.

Сепараторлар тік, көлденең және шар тәріздес болады. Тік сепараторларды ұңғымадан шыққан ағында құм және лас заттар болғанда (оларды тазарту оңай) қолданған тиімді. Әдетте, тік сепараторлар жиі қолданылады. Газ-конденсаттық кәсіпнгіліктегі газ бен конденсатты бөлу. Конденсаттық кен орындарында қаттан газбен бірге конденсат та шығады, ол мұнайхимиялық өнеркәсіп үшін бағалы шикізат болып табылады. Газдан конденсатты оны тасымалдамастан бұрын бөлу керек, себебі кәсіпшілікте конденсатты толық бөлмеу магистральдық газ құбырында оның шөгуіне әкеледі, ол болса газ құбырының өткізу қабілеттілігін азайтады.

Мұнай мен газды тасымалдаудың экологиялық мәселелері. 

Мұнай мен газды тасымалдау үшін жаңа жерасты және суасты құбырлары салынуда, танкерлік тасымалдаудың көлемі артуда. Мұнай құбырларының және газ қүбырларының диаметрлерін арттыру және мұнай құятын кемелердің су ығыстырылымын арттыру көзделуде. Қазіргі кезде дедвейті 500 мың тонна супертанкерлер бар, келешекте олардың жүк көтергіштігі 1 млн.тоннаға дейін жеткізіледі. Жаңа мұнай мен газ кен орындарын қазудың күшеюі және соған байланысты мұнай мен газды алысқа тасымалдау планетаның көп аудандарында экологиялық тепе-теңдіктің бұзылу қаупін тудыруы мүмкін. Технологиялық режимдердің бұзылуының, апаттар мен қауіптердің нәтижесінде құрлықтардың, су қоймаларының және тіпті елсіз Арктика мен Антарктиданың мұзды массивтерінің мұнаймен (мұнай өнімдерімен) ластануы жүреді.

Мұнай мен газды тасымалдаудың ең тиімді құралы -магистральдық құбырлар, олардың ұзындығы мен өнімділігі үнемі өсіп отырады. Құбырлардың басқа тасымалдау түрлерінен мынадай артықшылықтары бар: ауа райының жағдайлары әсер етпеуі; құбырларды ең жақын қашықтықпен жүргізуге болатындығы; қалыпты эксплуатациялаудың шарттарының бірі болып табылатын қымталудың болуы; кешенді автоматтандыруды кең ендіруге мүмкіндік беретін айдау технологиялық үдерісінің үздіксіздігі; құбырлар арқылы үздіксіз мұнай немесе газдың ағуы. Құбырлардың қымталуы мұнай мең газды тасымалдаудың басқа түрлеріне қарағанда, шығынның минималды болуын қамтамасыз етеді. Құбырлардың жарылуы болғанда, оларды сызықты қозғағыштар көмегімен бөлектеп, төгілетін мұнай көлемін айтарлықтай азайтуға болады.

Көп елдерде магистральдың құбырларды салғанда яки пайдаланғанда, олардың қауіпсіз болуын және қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ететіндей талаптар қойылады. Мұнай және газ құбырларының ЕЭЫ комиссиясының әзірлеген құрылыс нормасының жобасында халық тығыздығы әр түрлі жерлерде, құбырлардың қабырға қалыңдығының белгілі бір тығыздығы болуы керек екені көрсетілген. Ұлттың органдарға сулы тосқауылдар мен су қоймаларының жанынан өтетін құбырларға қатаң талаптар қоюға құқықтар берілген. Кеме жүретін өзендер арқылы құбырлар салыну кезінде «құбыр ішінде құбыр» тәсілі қолданылады. Бұл кезде құбырдан тыс кеңістік арқылы екі түтіктің де күйін бақылауды жүзеге асыруға болады, ал ішкі құбырдың қымталуы бұзылған жағдайда, оны алмастыруға болады. Суасты өткелдердің сенімділігін арттыруға жоғарғы сапалы болаттардан жасалған құбырларды қолдану, пісірілген жалғанымдарды жетілген бақылау құралдарымен 100% тексеру, құбырды жұмыстық қысымнан жоғарғы қысымда гидравликалық сынақтан өткізу, су қоймаларының гидрологиялық режимін ұқыпты зерттеу және судың түбі мен жағасының мүмкін болатын шайылатын шекарасын негіздеу көмектеседі. Өзендер арқылы өткелдерді соққанда, әсіресе құбырларды тау ағындары арқылы жүргізгенде жағаны бекіту жұмыстарына және құбырлардың тұрақтылығын қамтамасыз ететін шараларға ерекше назар аударады.

Батыс Еуропаның көп елдерінде құбырларды салу тереңдігін 1 м-ге тең етіп алу қарастырылған. Алайда, ерекше жағдайлар үшін, одан да тереңірек болуы да қарастырылған. Мәселен, оған теңіз деңгейінен төмен жатқан Нидерландыдағы батпақты жерлер, жолдар мен арналардың құрылысы болатын жерлер жатады. Құбырларды коррозиядан қорғауға да көп назар аударылады. Бұл мәселе бойынша бірқатар елдерде жеткілікті тәжірибе жинақталған. Коррозиядан қорғау үшін мастиктен немесе пластикалық таспадан жасалған әр түрлі қаптамалар қолданылады. Оқшауландырғыш қаптаманы құбырға жаппастан бұрын оларды ұқыпты тексереді. Өзендермен қиылысында құбырларды қосымша механикалық қорғау үшін, әдетте бетондық оқшауландыру қолданады. Оның үстіне, әдетте, оқшауландырғыш қаптама зақымдалған жағдайда катодтық қорғау жүйесін қолдану қарастырылған.

Құбырлардан өнімнің төгілуін анықтауға өте қатаң талаптар қойылады. Ол талаптар өнімдердің көп шығынымен байланысты болатын ірі апаттар үшін де, көп уақыт бойы байқалмай қалатын майда төгілулер үшін де бірдей. Құбырлардан төгілудің себептері әр түрлі. Оның ең көп таралғаны — тесіктердің түзілуіне әкеп соғатын құбырлардың қабырғасының коррозиясы. Құбырлардың жарылуын болдыратын қымталудың бұзылуының себептері: қысым толқындары, көшкіндер, жер сілкінісі, құрылыс жұмыстары кезіндегі зақымдану, т.с.с. болуы мүмкін. Кей кезде өте майда төгілулер көп уақыт бойына байқалмай қалуы мүмкін, нәтижесінде ол өнімнің көп мөлшердегі шығынына және қоршаған ортаның ластануына әкеп соғады.

Мұнайдың төгілуін анықтайтын әр түрлі әдістер қолданады. Қазіргі заманғы көптеген төгілуді бақылайтын жүйелер есептеу машиналарымен бірге бір кешенде жұмыс істейді. Қандай да бір әдістің тиімділігі кемуді байқауға кеткен уақытпен және қымталудың бұзылған жерін табу дәлдігімен анықталады. Қолданыстағы барлық тексеру әдістерін екі топқа бөлуге болады: мұнай құбырларын тоқтатпай жүргізілетін үздіксіз динамикалық бақылау және белгілі бір уақыт аралығында құбырды тоқтатып жүргізетін статикалық бақылау. Үздіксіз тексеру төгілу 50 м3/сағат жоғары болғандағана байқауға мүмкіндік береді, ол 10 л/сағат дейін болатын аз кемулерді айдауды тоқтатып қана байқауға болады.

Динамикалық бақылауды мынадай тәсілдермен жүргізеді: ультрадыбыстық, радиоактивтік, сызықтық теңгерімді есептеу және теріс соққы толқындар тәсілі. Статикалық бақылау дифференциалдық қысым әдісі және қысымның түсуі әдісімен жүргізіледі. Бұл екі әдісті көбіне біріктіруге тура келеді, өйткені құбырлардан кеткен үлкен кемуді де, кіші кемуді де бақылау қажет болады. Кемуді ультрадыбыстық әдіспен анықтау сұйықтықтың құбырдың қабырғасындағы өте кішкене тесіктен аққанда, пайда болатын дыбыс эффектісін пайдалануға негізделген. Кему кезіндегі дыбыс қарқындылығы мен кему болатын құбырдағы мұнай қысымы, тұтқырлығы арасында белгілі бір байланыс болады. Мұнай өтетін орта да айтарлықтай әсер етеді. Құбыр тесігінен сұйықтық аққанда, пайда болатын дыбыс эффектілерін зерттеу әр түрлі детекторларды жасауға алып келді. Мұнай құбыры трассасының бойына, белгілі бір қашықтықта тіректік ультрадыбыс сигналдарын генерациялайтын арнайы құрылғылар орнатылды. Детекторлардың бір түрлері құбырда ағынмен бірге қозғала отырып, сұйықтық төгілген кезде шығатын сигналдарды, сонымен бірге маркерлік генераторлардан шығатын сигналдарды қабылдайды. Детекторлардың басқа бір түрлері өздері ультрадыбыстық тербелістер шығарады. Мұнай арқылы және құбыр қабырғаларынан шағылған бұл сигналдар детектормен ұсталып, маркерлік сигналдармен бірге тіркеледі. Кему (төгілу) орнын құбырдың зақымдалған учаскесінен шағылған сигналдарды, маркерлік генераторлардың сигналдарымен салыстыру арқылы анықтайды.

Загрузка...

ОСТАВИТЬ КОММЕНТАРИЙ

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.