Миннезанг туралы қазақша

Главная » Рефераттар » Миннезанг туралы қазақша

ХІІ-ХІІІ ғасырлардағы неміс серілік лирикасы миннезанг, яғни «ғашықтың жыры» атымен танымал болды, Миннезанг трубадурлар лирикасына ұқсас болғанымен, оның да өзіне тән ерекшеліктері болды. Мәселен, немістің сарай ақындары өз пікірлерін жекелеген күрделі мәселелерге, тұрмыстағы өзекті мәселелерге арнауға ұмтылады. Оларда гедонизм (көтеріңкі көңіл күй, өмірден ләззат алу) өте ба-сым болды. Миннезангта абстрактілік, түсініксіздіктер болуына ңарамастан, прованс лирикасы сияңты, ол да поэзия жанрының ңалыптасуына белгілі дәрежеде ыңпал етті. Бүларда ңарапайым адамның ішкі сезімдері мен табиғат суреттері өз көрінісін тапты.
ХІІ-ХІІІ ғасырлардағы серілік махаббат лирикасы екі бағытта дамыды. Оның бірі көркемдік әдісі жағынан ескі халың жырына жаңын поэзия болды. Бүл поэзияның ірі өкілдері Кюренберг пен Дитмар фон Айст еді. Осы мазмүндағы миннезанг аңындарының өлеңдері ңарапайым халың лирикасы дәстүрлерімен тығыз бай-ланысты. Мөселен, халың поэзиясы Дитмар фон Айст-тың «Әйел жырында» айңын көрінеді.
«Көк шалғында өз сүйіктісін күтіп отырған әйел үшып келе жатңан лашынға өз сырын айтып, мүңын шағады: «…ей, лашын құс, сен бақыттысың ғой. Өйткені, қалаған жеріңе ұшып бара аласың, орманда да ұнатқан ағашықа қона аласың. Мен де осылай істедім. Жүрегімдегі жігітті таптым. Біраң басңа әйелдер менің бақытымды қызғанып, қатты азап шегуде», дейді.
Біраң, Дитмар мен Кюренбергтер лирикасы әйелдер-ге адал ңызмет етуге бағытталған прованс поэзиясының ережелерінен мүлдем алыс жатыр. Бүл аңындардың өлеңдері ері бар әйелдерге емес, қыздарға арналған. Олардың олеңдерінде махаббат мүңын кобінше әйелдер тартады. Дитмар «Таң жыры» өлеңінде ғашыңтың азабынан құса болып жатқан қыздың көңіл-күйін өз көңіл-күйімен байланыстыра суреттейді.
Неміс серілік лирикасының екінші бағыты прованс трубадурларының тікелей әсерінде дүниеге келді. Жаңа стильдегі бүл өлеңдер үйңастарының күрделілігімен, серілік әдет-ғүрыптардың мол ңамтылуымен ерекшеле-неді. Енді, халың олеңдеріне тән болған табиғат көрінісі, сюжетті суреттер, драмалың ситуациялар корінбейді. Жар ңүшағына жете алмай азап шегу оңиғасы негізгі орынға шығады. Рейнмар Старий өлеңінде: «Оз жүрегі-ме озім ие емеспін, менің еркімнің орнын сенің ңүдіретің жаулап алды», дейді. Миннезингер Гартман болса өз өлеңінде ханымға серілерше қызмет етуші «үлы махаббатты» емес, ал ңарапайым, адал қызға деген махаббатты шабыттанажырлайды, Себебі, ол ханымдарға адал бол-ғанымен, әрдайым жамандыңңа жолығып отырғандығын айтады.
Вальтер Фон дер Фогельвейде (шамамен 1160-1228 жылдары) — орта ғасырдағы неміс лирикалың поэзия-сының негізгі ағымдарын ңалыптастырған ірі аңын. Ке-дей сері отбасында туған Вальтер алғашында (Рейнмар Фон Хагенаудың шәкірті кезінде) «ұлы» сері махабба-тын жырлағанымен, соңынан халың өлеңдері мен көңілді ваганттар поэзиясына жаңын келіп, шынайы ғашыңтыңты жырлауға ден ңояды„ Ханымдарға серілер-ше ңұлдың ұру сияңты әрекеттерді мансұң етеді. Валь-тердің кейіпкері мәртебелі аңсүйектерден шыңңан кер-дең ханым емес, ғашығының сезімдеріне ңарапайымды-лығымен жауап ңайтарушы кедей ңыз, Ол үшін махаб-бат — «сүйіскен екі жүректің ңасиетті сезімі». Валь-тердің ойынша, ңарапайым «әйел» сөзі «ханым» сөзінен мазмүндыраң. Вальтер шынайы махаббатты суреттеген өлеңдерінде халың поэзиясындағы табиғат көріністерін мол пайдаланады. Мұндай өлеңдерінде аң^інның сезім-талдығы, талғампаздығы, нәзіктігі көзге ерекше шалы-нады. Халың өлеңдері аңын поэзиясын байыта түседі.
Аңынның өз сүйіктісімен Липа ағашының түбінде кездесуі өте әдемі бейнеленген. «Жайңалған гүлдер, көк майса мен орман ішіндегі бұлбұлдар — осыидай баңытты сәттің куәлары».
Вальтер тек махаббатты жырлаған аңын емес, ол орта ғасыр лирикасындағы дидактикалың өлеңдердегі әлеу-меттік мәселелерді кеңейтіп, оны саяси үгіттеу ңұралы-на айналдырды. Аңын өзі жазған шпрухтарда (даналың сөздер) папа мен өзара ңырңысңан феодалдарды масңара ңылады. Вальтер папа үстемдігіне ңарсы күресте импе-рия жаңтастарык ңолдайды. Өйткені, империяны ңорғау-шы топтар мемлекет бірлігін ңолдайтын ілгерішіл адам-дарға (майда серілер, ңала тұрғындары) сүйенетін еді. Өз Отанын сүйетін аңын папа Иннокентийдің бүлінші-ліктерін әшкерелейді. Папа — Германияда өзара жаңжалдар шығарып, өз қалтасын алтын-күміске толтырудығана ойлайтын залым жан. Вальтердің отансүйгіштік рухтагы саяси ёткір шпрухтарында Германиядағы ірі әлеуметтік топтар арасындағы панаға ңарсы кеңіл-күй ашық баян-далады.
Ақын Вол^фрам фон Эшенбах (шамамен 1170-1220 жыл-дары) — орта ғасырдағы неміс махаббат лирикаеын өз өлең-дерімен байыта түекен ірі талант иесі*
Вольфрамның «Таңғы жыры» бақташы мен ханым ор-тасындағы сүхбат үлгісіндегі альбаға төн типтік жағдай-да дамып отырады, Ақын жырдағы таңды тырнақтары-мен бүлттарды жарып жіберетін жыртқыш мақүлық бейнесінде суреттейді.
Таңның атуы ханым үшін күтпеген нәрсе болып шы-ғады. Өйткені, түн оған өте қысқа болып көрінеді, айы—рылысу уақыты да жақын. Бүл ханымның көңіл-күйіне кірбің салады. Осы сезімдерді суреттеуде ақынның та-лантты, шебер сөз зергері екендігін байқаймыз.
XIII ғасырдың екінші жартысында миннезангта қүлдырау басталады, бүл ортағасырлардағы қалалардың дамуы нетижесіндегі серілік мөдениеттің жалпы дағда-рысы салдарынан туған болатын.

ОСТАВИТЬ КОММЕНТАРИЙ

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.