Пікірсайыс технологиясы

Главная » Рефераттар » Пікірсайыс технологиясы

Пікірсайыс дегеніміз — белгілі тақырып көлемінде арнайы ережелермен шектелген сөз жарыстыру, білім таластыру өнері. Қазіргі таңда пікірсайыстың әртүрлі форматтары бар. Олардын барлығы жаңа заман педагогикасындағы субъект принципіне негізделген. Пікірсайыс мұғалім мен оқушылар арасында, оқушы мен оқушы арасында, окушылар топтарының арасында болуы мүмкін. Бұл технология окушы мен мұгалім арасындағы авторитарлы стильдегі қатынасты ашык демократиялық стильге түрлендіруге мүмкіндік береді. Осындай стильдегі карым-қатынас оқушы мен мұғалімнің шығармашылыкқа деген әлеуетін көтереді.

Пікірсайыс технологиясы білім беруде жоғары жетістікгерге жетуге мүмкіндік береді. Пікірсайыс әңгіме болғалы отырган заттар жайлы белгілі бір білімнің болуы талап етеді. Аталмыш заттар жаиындағы білімдер жүйелі болмаган жагдайда да пікірсайыска түсу мүмкін емес. Осы тұрғыдан алғашқы қатысушылардың белгілі бір жүйелі білімі болады. Пікірсайыс технологиясын оку үдерісіне енгізу — бүгінгі заманнын талабы. Оқу үдерісін осындай тәртіппен ұйымдастырудың арқасында төмендегідей жетістіктерге жетуге болады:

Оқушыларда белгілі бір тақырып бойынша жүиелі білім калыптасады. Окушылар әртүрлі мәлімет пайдаланатын болғандықтан көптеген жаңалықтарды тезис түрінде жеткізуге мүмкіңдік береді. Әрбір окушы өздігінен жұмыс жасап, оны жеткізу жолын таңдайтын болғандықтан оку үдерісі бір сарынды емес қызыққа толы, таласты болады. Пікірсайыс негізінде оқушылар жалпыга ортақ деп танылатын әмбебап пікірге келеді. Тақырып бойынша өз бетінше мәлімет жинаған оқушы пікірсайысқа келіп өзінің ойы, ұстанған позициясы каншалыкты шындыкка жанасады, алған білімі қаншалықты қолданыска не екендігіне көз жеткізе алады. Мәліметтер төнкерісі болып отырған заманда окушылар бүкіл жаналыктарды оқып тануы мүмкін емес. Осы тұрғыдан алганда білім беру мекемелерінде жүйелі жұмыс жасайтын пікірсайыс Блерінін алар орны ерекше. Окушылар осындай пікірсайыс бәсекелеріне катысу аркылы немесе керермені болу арқылы көптеген мәліметтерді игере алады. Аталмыш пікірсайыс бәсекелерін әртүрлі пәндер үшін арқылы формада ұйымдастыруга болады. Жоспарланган сұрақтар бойынша окулықтар мәліметтер жинактап, белгілі бір ой корытады. Пікірсайыстық ойлар жүйелініп,тындалып,талкыланады,ортак пікір іздестіріледі.Пікірсайыска қатысу деңгейіне байланысты бағалау жүзеге асады. Пікірсайыстын белсенді мүшелерін сараптық комиссияга, ұйымдастырушы алкада катынастыруға болады. Пікірсайыс технологиясы тәрбие үдерісінде шеткі құралдардың бірі ретінде қолданылады. Пікірсайысты белгілі ережелермен шектелген білім таластыру өнері ретінде қатыстыруға болады, Накты ережелердіқ сақталуы пікірсайыс максатына жетуді қамтамасыз етеді. Бұл фактіні көптеген оқулықтарда белгілі бір заң шенберінде жұмыс жасау калыптасады. Мұның барлығы кұкыктық тәрбиенін негізін калайды. Окушы пікір таластыру барысында өз әріптестерін тындап, олардың ойларын тындауды үйренеді. Әрбір жеке пікірдін қаншалықты манызды екендігін сезінеді. Бұндай іс-әрекеттер окушыны жариялык жағдайда жұмыс жасауға үйретеді. Карсы пікірді дұрыс кабылдап, құнды сын- ескертпелерді дұрыс пайдалаиу адамгершілік тәрбиенін кайнар көзі болып табылады. Пікірсайыс технологиясының дамытушьлык міндеттері өз алдына бір бөлек. Пікір таластырушы әрқашан ізденіс үстІңде болады. Онын ойынша шығармашылық кабілеттер дамиды. Көптеген проблемалардың ішінен негізгіні аныктау, оны шешудін жолын іздеу, ұсыну, ұсынысын корғау деген кезеңдердерді өту барысында окушы өз ойын логикалык тұрғыдан сараптап. анализ, синтез операцияларын кеңінен колданады, ой-орісі дамиды. Продуктивті ойлау нысандары оқушыны өзі оның сөзбен жетік жеткізуге көмектеседі. Сөйтіп сөйлеу мәнері қалыптаскан, ой-ерісі кең, терен білімді тулға қалыптасуына жол ашылады.

Пікірсайыс технологиясының мүмкіндіктері: Субъектілер арасында мэлімет алмасуды қамтамасыз ету. Білім беруді мақсатты, саналы түрде ұйымдастыру. Білімді жүйелі түрде пайдалануды үйрету. Мәселенің жан-жакты сырларын ашу. Мәселенін негізін, түйінін аныктау. Сын түрғысынан ойлауды үйрету. Шығармашылық кабілетін ашу. Логикалық ой-өрісін дамыту. Сөйлеу мәнерін дамыту. Ғылыми ізденіске баулу. Пікірсайыс технологиясынын мақсаты — окушыларды жан-жағынан сын көзбен карап, орын алып жаткан кубылыстарға өзіндік баға беруге,, айналасындагы адамдармен еркін карым-қатынас орнатып, жалпы коғам өміріне белсенді араласуға тарту. Пікірсайыс — арнайы кұрылымы, ережесі бар ресми сөз таласы, Ресми пікір таласынық колданыс аясы және оның уакыта шектеулі. Ресми пікірталас бір шешіммен басталады да» екі жакты дауға үласады Әр топ өз көзкарастарынық дүрыс-бұрысына карамай, өз багытын «дұрыс» деп сендіруге тырысады. Әр топ өз көэкарастарын дұрыс жұйемен кұруы, дәлелдеу аркылы қарсыласынын дәлелін жокка шығарады. Пікірсайыс бағдарламасыньш оқу үдерісіне енгізудің алгашқы кезеңі жаттығулардан басталады. Бағдарламаны жетік меңгеріп, қойылған мақсатқа жету үшін төмендегідей жатгығуларды іске асыру кажет: кіріспе жаттығулар; дәйек қүруға көмекгесетін жаттығулар; пікірсайыс тақырьптарын дайындау мен талдауға арналган жаттығулар; үлгі бойынша жаттығулар; жақтау тобының кейсін кұруға арналған жаттығу; қақтығыс тудыратын сұрактар жаттығуы; теріске шығару кейсін жасайтын жаттығу; терістеуге арналган жаттыгулар.

Жаттығулардан кейін дайындык кезеңі басталады. Белгілі такырыпта пікірсайыс өткізу үшін оқушылар біріншіден, зерттеу жұмысын жүргізеді. Зерттеу барысында оқушылар ғылыми әдебиеттер мен баспа материалдарын окып, сараптамадан еткізеді. Екіншіден, топ мүшелері ойларын ортаға салып, тақырып төнірегінде талдау жасайды. Пікірсайыс технологиясының негізгі кезендері: Қарар: «болымды — болымсыз». Аргумент: төрешінің көзін шындыкка жеткізу, дәлелдеу арқылы іске асырылады. Дәлел: нақты тақырыпты ашатын фактілер келтіріп, қайнар көзін айтады. Қарама-қарсы сұрақ-жауап. Шешім кабылдау. Пікірсайыстын басты ерекшелігі — берілетін маліметтің акикатка (шындыкка) жанасуы, ойыншылардың бір-біріне деген кұрмет. Шыншылдык- Шыншылдык пікірсайыста әрбір ойдын, туйіннің өзегі болып табылады. Жалған дәлелдер, баспа материалдарынын 10 жылдан аскан акпараттары ессптелмейді. Бір-біріне құрметпен карап, пікір таластыру. Пікірталас кезінде бір-біріне сыйластық сактап, сыпайылык көрсету. Сұрак-жауап ойын барысында айтылған ойларға қатысты туындау керек. Ойынға терешілер баға беріп, талдау жасайды. Өз дәлелін шешендікпен тыңдаушыға жеткізе білген, ұйымдастыру өнерін керсете білген жұйелі сейлейтін, кактығыс пікір айта білген ойыншылар жоғары бағаланады. Пікірталастың мақсаты да үшінші бейтарап төрешіні сендіру, төрешіге айтылып жатқан мәселені дәлелдеу, өз дәлелін қарсыластарынан жаксырақ және сенімдірек екенін көрсету. Максат карапайым болғанымен, пікірталасының стратегиясы, техникасы осы максатты соңына дейін жеткізу кұрделі болып табылады. Пікірсайыс технологиясынын оқу үдерісіне енгізілуі окушыньтн тұлға, адамзат ретінде жетізуіне, білім алуға деген кызығушылығының артуына зор ықпал етеді.

Пікірсайыска дайындык кезеңінде өз бетінше ізденістін окыту нәтижесі жаңа білімді беріп қана қоймай, әркайсысынын косымша акпаратты табу есебінен өзара оқытуда, олардын бастапкы зерттеу дағдысын игеруде көрініс табады. Дайындык кезенінің дамытушылык әсері окушылардың танымдык кызығуында, білуге кұмарлығында, ойлаудың зерттеулік әдістерін игеруінде айкын керінеді. Оның үлкен диагностакалык мәні бар: білімді терен игеру мен жеке тұлғаның шығармашылыкпен дамуының накты және сөзсіз көрсеткіші болып табылатыны, ез бетінше шығармашылык ізденудін оң нәтижесінде.

Пікірсайыс қарама-кайшы көзқарастың қактығысын қамтамасыз ететін катаң ережелер бойынша жүргізіледі. Әуелі катысушыларға келісім бойынша ұстанымдар белгіленеді: растау немесе теріске шыгару. Сонан соң пікір сайысы белгіленген тәртіп бойынша етеді. Әр топтын спикерлері (растау немесе теріске шығару) бейтарап төрешіні өздерінің көзкарасының мейлінше дұрыс екендігін сендіруге тырысады. Бүл жерде олар тек сез сөйлеп кана коймай, баска жактын дәлелдерін таластырып, өз ұстанымдарын карсыластар көзкарасымен салыстырады. Раунд барысында сөз сөйлеген спикерлерге карама-қарсы сұрак-жауап өткізіледі. Қарама-карсы тұрғыда сұрак қарсыластар дәйектеріне аныктық енгізу, олардың кейстеріндегі олкылыкты аныктау, өз тобын терістеуге дайындау, т.б. мақсап  қойылады. Пікірсайыс кезеңі ойынды талдау жэне төрелік шешім қабылдау, яғни жеңімпаз топты аныктаумен аяқталады.

Ойын барысында окушылар пікірсайыстыру және өз идеяларын топ болып коргау тетіктерін игереді. Мұғалім бұл жерде оқушылардың оз бетімен окып-үйренуге жағдай туғызатын, оку үдерісін ұйымдастырушы және үйлестіруші рөлінде болады. Рефлексия кезеңі келесі кезендерден түрады: өткен пікірсайысты сипаттау, кызметгі талдау мен сындарлы сынау, окушылардың жеке өзгерістерін белгілеу, окушыларга оларда анықталған өзгерістерді ескере отырып үсыныстар жасау. Рефлексияның дамытушылык әсері — окушылардыц сыни-талдау ойлауының қарқынды калыптасуында. Окушылардың өзілің және жолдастарының қызметін талдауға жүйелі түрде катьгсуы турашылдық сынаушылық, батылдық, т.б. адамгершілік қасиеттерін тәрбиелейді, өз көзкарасыи корғауга талпыну, таласта табандылык таныту — мұньгң бәрі жеке түлғаны толыкқанды қалыптастыруға өз үлесін қосады. Оқушылардың азаматтық ұстанымының калыптасуының маңызды шарты меңгерілген білімді өмірде колдана білу болып табылады және пікірсайыс технологиясынын соңғы кезеңі — кейінгі әрекет осы шарттың іске асырылуын көздейді. Окушылардың өздерінің тілегі мен кажетсініуі кейінгі әрекетті жүзеге асыруға түрткі болады. Пікірсайыс технологиясы оқытуды тұлғага бағыттай отырып, жоғары сынып окушыларыньщ азаматтык каситтерінің саналы деңгейде калыптасуын қамтамасыз етеді: ішкі мотивадия негізінде үйымдастырылған оқыту-танымдык ізденіс қызметіне окушының өзінің белсенді қосылуы; мүғалім мен окушының бірлескен қызметін, ссріктестік қатынасын үйымдастыру, оқыту үдерісінде окушының педагогтік максатка лайықты тәрбиелік катынасқа косу; жаңа білімді игеру үдерісінде мүғалім мен окушы арасында, окушылар арасында сұхбаттык қатынасты камтамасыз ету. Пікірсайыс технологиясы кұқықық мемлекеттің білім беру жүйесінің басты міндетін — демократиялык қоғамның интеллектуалды әлеуетін: білікті, жогары мәдениетті, оралымды да ақылды, мақсаты, батыл да еркін азаматтарды даярлауды максат етеді. Сондай-ак, пікірталас үстінде окушылардың жинақтаған білім қоры, білім сапасы да айкындалады. Олар пікірталаста алған білімін танытуға, ойлауға және такырыпты шығармашылыққа игеріп, баға беруге, сын айтуға үйренеді.

Мәселені талкылау өз кезенде оның алған білімін көрсетіп қана коймайды, сонымен қатар оқушылардың ақыл-ой дамытып, жаңаша ізденуге, жолдастарының, әріптестерінін өзіндік баскаша да көзкарастарын сыйлауға, әдеп, сабыр сақтай білуге тәрбиелейді. Пікірсайыс өткізу үшін арнайы дидактикалык ережелерді сақтау талап етіледі. Олар: мұғалім мен окушылардың алда болатын пікірсайыс дайындығы, пікірталас жүргізетін жүргізушіні сайлау, оның пікірталас барысып баскаруы, жүргізушінің сонында одан қорытанды шығарьш сөйлеуі, т.б. Пікірсайыс жүргізуге көпшіліктен топтық әңгіме жүргізе алатын, қарым-қатынас жасауға кабілеттегі окушы сайланады. Пікірсайыс табысты өткізудің ең маңызды кезеңі оған барлық окушылардың дайындығы болып табылады: ұсынылған әдебиеттерді оқу және таласты мәселені аздаған топ ішінде талқылау. Егер бұл талаптар орындалмаса, онда қойылган мәселенің табысты етуі екіталай. Сабакта оқушылардьгң пікірталасын ұйымдастыру үшін оларға жазбаша жоспар берілуі кажет. Онда талкыланатын мәселенің такырыбы, үсынылатын әдебиеттер тізімі қоса беріледі.

Мұндады ең жауапты кезең — пікірсайыс өткізілуі. Жүргізушінің міндеті талқыланатын мәселені үйымдастыру, пікір таластырар ой туғызу, оны дәлелдеуді талап етіп, пікірді негіздеу. Пікірсайыс қаралған мэселеде өзгенің пікірімен санасу, сыйластык, ізгілік, адамгершілік қатынаста етуі тиіс. Жүргізуші аркилы сауал қоя отырып, талқылау барысын бағыттап, мәселенің толык қамтылуын қадағалайды. Пікірсаиысты жүргізуші жыналған жұртгың ауасын тап басып, оқушылардың әрекетін басқара отырып, оның танымдык жағын белсенді козғауы тиіс.

Пікірсайыс кезінде жүргізуші бағыт сілтейтін, мәселені нақтылай түсетін сүрактарды қолданады. Окушылар жүргізушіге қарсы сауал қою да мүмкін. Қарсы сұрактар әдеппен, тек өз пікірін оздыруға тырыспай, орынды қойылуы шарт. Сауал тастаудың негізгі мақсаты — окушыларды ойландыру. Яғни, ақпарат беру — дамыту емес, баланы ойланту ғана дамыту болып саналады. Негізгі қойылатын сұрақтар пікірталасқа дайындық кезінде алдын-ала дайындалады. Пікірсайыс еткізудің кұрылымы біркелкі бола бермейді. Кейде төмендегідей күрылым бойынша өткізуге болады. Кіріспе бөлім. Бастапкыда оқытушы не жүргізуші окушылардың сұрағына жауап беріп, мәселені ортаға салады, оның маңызын дәлелдейді. Алайда ол кіріспе сөзінде койылған сауалга нақты жауап қайырмай, ең таласты мәселеге назарын аударып, окушылардьщ ынтасын оятып, соған багыттайды. Көтерілген мәселені талқылау. Оқытушы (жүргізуші) сауал бере отырып, мәселеге оқушылардың қызығыуын арттырып, олардың пікір алмасуын үйымдастырады. Оқушылардың нақты дәлел-дәйектемелерді келтіру үшін дереккөздерін, анықтамалык жэне т.б. құралдарды да пайдалана алады. Жүргізуші окушылардың сөзін толыктырыл, тың деректерді косады. Онда олардың кейбір қате түсінген жерін уғындырып, мәселенің қай бағытта жүріп жатканы көрсетіледі. Корытынды бөлім. Жүргізуші окушылардың пікірсайыс үстіндегі негізгі мзселеге назар салуды кұнттап, тақырыпты ары карай тереңдете түсу үшін косымша әдебнеттер ұсыиады. Оқушылардың өз бетшше осы мәселені дамытып, тәжірибені жалғаспъіру үшін қосымша әдебиеттер окуы ұйымдастырылады. Қорытынды белімде окытушы сабактан тыс уакьггта да осы жүмысты жалғастыруға кеңес беріп, окушылардьщ сұрағына жауап береді.

Загрузка...

ОСТАВИТЬ КОММЕНТАРИЙ

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.