Мазмұны

Кіріспе. 3

1  Flash MX-те  жұмыс жасау мүмкіндігі 

1.1  Графика. 7

1.2  Анимация. 9

1.3  Дыбыс. 11

1.4  Flash филімдерін қолдану түрлері 12

1.5   Тор бетін құру. 13

1.6  Flash филімін құрудағы реттілік. 14

1.7  Редактрлеудің құрал-саймандар панелі 16

1.8  Жұмыс облысы.. 17

1.9  Web-сайттар үшін анимация құру. 17

1.10  Кадрлық анимация. 21

1.11  Flash MX-тe фильмдерді жариялау. 22

1.12  Мәтінді құру және өңдеу. 23

2. Доптың қырдан ойға түсінуін бейнелеу. 24

Қорытынды.. 26

Қолданылған әдебиеттер көзі 29

Қосымша. 30

 Кіріспе

         Менің курстық жұмысымның тақырыбы Flash редакторында анимация құру. Бұл тақырып негізінде мен доптың қырдан ойға түсуін бейнеледім. Әрине бұл жұмыс іске аспас еді, егер маған Flash редакторы көмектеспесе. Курстық жұмыстың 1-бөлімінде Flash редакторы туралы әңгімелеп шықтым. Екінші бөлімінде өзімнің жасаған анимацияма тоқталып өттім.

Flash техналогиясының негізгі векторлық графикалық форматынан Shockwave Flash (SWF) құрылды. Бірақ бұл ең алғаш векторлық формат емес,  SWF құрушылары ойдағыдай тапқан графиканың бейнелеу мүмкіндігі арасындағы үйлесімді, онымен жұмыс жасайтын инструментальді құралдар және қорытындысында Web – парақтарының қосылуының механизмі. SWF қосымшасының артықшылығы оның жеңіл тасымалдауында, яғни бұл формат әртүрлі аппараттық – программалық платформада қолданылады (сонымен қатар, ОЖ – сі Mac OS Macintosh компьютерлер және Windows ОЖ – мен жабдықталған IBM компьютерлері). Тағы бір SWF – тың ерекшелігі: құрылған негізгі бейнелер тек анимацияланып ғана қоймай, сонымен қатар олар қосымша интербелсенді элементтер мен аудио құрылғылардың болуына мүмкіндік туғызады. Интербелсенді мультимедиялық қосымшалардың тасымалдауы мен құру мүмкіндігінің күрт өсуі танымал SWF форматының Web – дизайнерлердің ортасында орындалады. Сондықтан бұл форматтың пайда болуы Macromedia фирмасында Plug_In компонентінің қоса салынған 2 негізгі желі браузері үшін құрылған: Internet Explorer және Nestcape Communicator. SWF форматының тарауына Бүкіләлемдік компьютерлік желі көп әсерін тигізді.

         SWF форматының танымал болуының тағы бір себебі,  Macromedia фирмасы бұл форматтың жеңіл және оңай құрал – саймандармен қолданылуы.

         Мультимедиялық презинтациялар құру үшін —  Macromedia Director Shockwave Studio, ал графикалық бейнелерді салу үшін — Macromedia Freehand, Macromedia Fireworks,интербелсенді оқытушы курстарын құру үшін – Macromedia Authorwave, Macromedia Course Builder. Сондықтан да Web-публикациясының ішінде ең танымал, әрі жеңіл қолдануына ыңғайлы болып келетін — Macromedia Flash болып табылады. Macromedia Flash Web – парақтарын толық құруға және әрбір сайттың анимациясымен безендірілуіне мүмкіндік береді. SWF форматының көмегімен, оны әдетте Flash деп атап кетті.

Flash техналогиясының құрамына мыналар кіреді:

• векторлық графика;
• анимацияларды қолдау;
• интерфейстің интербелсенді элементтерін құру мүмкіндігі;
• әртүрлі графикалық форматтарды қолдау (сонымен қатар растрлы графикалы да);
• Flash фильмдерді HTMLформатына қосу;
• Flash фильмдерін Web- браузерде көру мүмкіндігі;
• әртүрлі визуальді саймандардың болуы.

Flash технологиясы Shockwave Flash (SWF) форматында қолданылатын векторлық графикаға негізделген. SWF құрушылары, графиканың тамаша мүмкіндіктерімен, олармен жұмыс жасайтын құрал жабдықтарды, (шыққан нәтижені WEB-бетке қоса алатын механизмді тиімді пайдалана отырып, үйлесімді өнім таба алды. SWF-тың тағы бір ұтып тұрғаны, бұл форматты кез келген платформада қолдануға болады. (яғни, MacOS операциялық жүйесімен басқарылатын Macintosh компьютерлері мен Windows ОЖ бар IBM компьютерлері). SWF–да құрылған бейнелерге анимация ғана қолданып қоймай оларды интерактивті элементтермен және дыбыспен де әрлеуге болады.

Осындай қосымша қасиеттерінің арқасында SWF форматы тор әрлеушілерінің ризашылығына ие болып, қолданысқа кіріп кетті. Macromedia отбасында дүниеге келгеннен ақ, бұл форматқа Internet Explorer және Netscape Communicator тор броузерлеріне арналған компоненттері (Plug-In) жасалды. Ал бұл, SWF-тың бүкіләлемдік торда одан әрі атышулы болуына септігін тигізді. Нәтижесінде бұл броузер құрушылары SWF-ті қолдайтын компонентті өз өнімдерінің ядросына қосып қоятынын жария етті. Бұл бастаманы бағдарламалармен қамтамасыз ететін тағы да басқа өндірістер қолдап әкетті (мысалға, Adobe фирмасы).

 1  Flash MX-те  жұмыс жасау мүмкіндігі

Жеңіл және түсінікті нөмірленген Flash – тың нұсқасы тоқтап, оның орнына МХ деп аталатын нұсқасына өзгертілді. Бұл әріпер нені білдіреді? Multiextended («кеңейтілген») сөз тіркесі пайдаланушының аббревиатурасына ассоциалануы керек. Бір сөзбен айтқанда – Mixed (араласқан) дегенді білдіреді. Flash құрушылары қолданушылардың назарын аудару үшін, бұл программаның интерфейсін (жұмыс ортасын), қолданушының әртүрлі категориясына жеке бағытталған.

Flash МХ ортасын әрбір қолданушы қосқан кезде жұмыс облысының пакетін 3 вариантын таңдауға мүмкіндік бар. Бұл :

• Designer – бұл ең алдымен графикалық редактормен жұмыс істейтін дизайнерлер үшін бағытталған;
• Developer – Web-жариялымдарын құру үшін Flash МХ-ты қолдануында жұмыс істейтін құрушылар үшін бағытталған;
• General – жалпы жағдайлар үшін.

Редактрлеудің құрал-саймандар панелі терезенің ен ьойына сол шекарасында орналасқан. Графикалық объектілерді құру және өңдеу үшін өте қолайлы құрал-саймандармен қамтамасыз етеді. Графикалық редакторлардың жұмысындағыдай, бұл құралдар бәріне мәлім. Бұл саймандар ыңғайлы болу үшін 4 бөлікке бөлінген.

• Tool (құрал-саймандар) – нақты құралдарды таңдау батырмасы орналасқан; бұл құралдарды 2 түрге бөледі: таңдау және сурет салу құралдары;
• View (Түр) кескіннің көру құралдарын басқару, бұл өрісте 2 батырма орналасқан:
• Hand Tool (Қол) – батырманы шерту арқылы режім қосылады және жұмыс облысын тышқан көмегімен әртүрлі бағытта орналастыруға мүмкіндік береді
• Zoom Tool (Масштаб) – жұмыс облысындағы батырманы шерту арқылы тез масштабтау режимі қосылады және бұл режимді қосқанда Options өрісінде екі қосымша батырмалар пайда болатын масштабтау бағытын таңдау үшін рұқсат етеді (үлкейту немесе кішірейту).
• (түстер) – бұл бөлімде бөлек түстер таңдау контуры және объектілерді қоюлату батырмаларын қамтамасыз етеді.
• (параметр) – таңдалған сайманның қосымша параметрлерін орнату элементтерін көрсететін; қосымша параметрлері бар құралдар үшін Options өрісі бос болады.

        Жұмыс облысы терезенің барлық орталық бөлігін алады. Жұмыс облысында әртүрлі объектілерді редактрлеу операциялары, дегенмен «кадрға» тек қана сол объектілер монтаждық үстел шегінде орналасады. Жұмыс облысындағы қалған бөлігі не үшін қажет? деген бұл жағдайда сұрақ туындау мүмкін.

         Жауабы былай:

• Белгілі бір жұмыстарды орындау үшін;
• Кадрға объектінің біртіндеп кіруінің эффектісін тарату (немесе, керісінше, одан шығу).

Macromedia Flash MX Web – сайтын қолданушыға ұмытылмайтындай, айқын етіп және де құрылған векторлық графиканы растрға, дыбысқа, анимациялауға және интерактивті идеясымен байланыстырады.

Web – тораптарын құру процессінде Macromedia Flash Mx жеңіл интеграцияланып, Macromedia Freehand және Fireworks  импорт мүмкіндігінің көмегімен жүзеге асырылады. Macromedia Flash Mx Web –қосымшаларын теру құралдарының кең құрылуымен қатар Macromedia Generator  интеграциясымен тығыз байланысты. Оның мүмкіндіктері мынадай:

• Web-Native Printing Web –қосымшалар құрумен қатар жоғары сапалы баспа болуына мүмкіндік береді.
• Action Script Tools – бұл Web –қосымшаларды эффективті, әрі маңызды құрылуына, оның жаңа тілдердің JavaScript сценарийіне ұқсас, Action Script және Debugger редакторының көмегімен, сонымен қатар SmartClips функциясы – элементтерінің жиі қолданылатынын шешімін құрады.
• HTML Text Support форматтанған HTML- мәтіні мен гиперсілтемені қосуға мүмкіндік береді және қанық мәтіндік ақпаратты файлға оңай құрады.
• XML Transfer Support – электрондық сауда үшін XML-дің көмегімен күшті қосымшаларды жасауға болады.
• Macromedia Generator Developer Edition Support – Web –сайтын эффективті болуы үшін  және оның көмегімен  Flash – контентасының құрылу процессін автоматтандырады.
• Common User Interface – Macromedia фирмасынан Web – дизайн үшін кез-келген қосымшаларды қолданушының интерфейсін жеңіл құруға рұқсат етеді.

Web — беттері үшін  Flash –клиптер анимация және векторлық графиканың элементтерімен беріледі. Мазмұнды толық Интернет беттеріне Web-дизайнерлер Flash Mx-тің көмегімен навигациялық панельдер, динамикалық логотиптер, толық форматты клиптерді синхронды дыбыспен қамтамасыз етеді. Flash-клиптер векторлық графиканың тиімді элементтері болып табылады, себебі олар өте тез жүктеледі және өзінің масштабын монитордың өлшеміне сәйкес қолданушы өзі таңдайды.

Web – беттерінде Flash –клиптерін көрген боларсыз, оның ішінде Disney, The Simpsons, Pepsi жарнамалары сияқты Flash –технологиясында жасалған. Миллиондаған Веб-қолданушылар компьютер сатып алғанда, браузерлер немесе жүйелік программалық қамсыздандыру кезінде компьютерде алдын-ала орнатылған Flash Player-ды қондыруды талап етеді. Ал көптеген қолданушылар Macromedia фирмасының  Веб-беттерінен көшіріп алады. Flash Player компьютерде клиптерді браузерге немесе бөлек программа қарауға жағдай туғызады.

Flash Mx-пен жұмыс жасағанда сіз құрылған клипті салып немесе графиканы импорттайсыз, оны жұмыс өрісінде өңдеп және монтажды сызғыш арқылы тірілту эффектісін қолданасыз (TimeLine). Бұндай клип немесе фильм интерактивті болып жасалуы мүмкін, яғни анықталған бейнелер өзгеріп және оқиғаларға әсер етеді. Бұны сіз Flash форматында экспорттап,  бетін қосып, оны бетіне Веб-сервер ретінді аударасыз.

Flash жүйесінде құрал- саймандармен құрылған әрбір клип немесе фильм түріне қарай түрленуі мүмкін және Интернет браузері арқылы көруге болады. Қорытындысында әрбір фильмге 3 файл сәйекс келеді. Бұл:

1. өңделген және құрылған фильм үшін құрылған файл ();
2. фильмнің кодын тек қана көруге болатын файл();
3. браузер арқылы фильмді көруге арналған – жүктеуші файлы().

Өзіңіздің уақытыңызға қарап сіз фильмнің сюжетін және көркемділік қабілетіңізге қарай фильмдегі кейіпкеріңізді «тірілту» анимациясының екі әдісін қолдана аласыз:

• кадрлық анимацияны («кадр за кадром») сіз әрбір кадрды өзіңіздің қолымен құрасыз;
• автоматты наимацияны (-анимацию) сіз кілттік кадрларды, ал қалған аралық кадрларды өзі құрады.

Назар аудару керек бұл екі механизм бірге қолданылуы мүмкін, тек ғана бір фильмнің рамкасында ғана емес, сонымен қатар әрбір объектіге. Мысалы, қиыны сюжеттік жоспарда олардың фрагменттері кадрлық анимацияда құрылады, ал «болжалған» даму фрагменттердің сюжеті арқылы автоматты анимацияның көмегімен құрылады.

Бұндай біріктіруді әрбір объект үшін қолдану біріктірілген уақыт осі арқылы, уақытша диаграмма – редактор терезесінде көрсетілген қолдануға болады. Бір уақытша диаграммада «өмір сызығын» бірнеше объектілерді біріктіріп, бір көрініс алуға болады және бірнеше «кейіпкерлер»  қатысуы. Автоматты анимацияның ерекшелігі оның көмегімен бір объектті берілген қабатта анимациялауға болады. Көрініс құру үшін оның ішінде бірнеше анимацияланатын әрбір объектілерді бөлек қабатқа орналастыру керек.

Қандай болмасын бөлек кадрларды құру, объектінің өзгеруі уақытқа байланысты бейнеленуі. Сіз фильмді құруыңызға болады, мысалға бір сағат көлемінде бір шар қозғалмай үстелдің үстінде жатуы мүмкін. Бұл жағдайда сіздің фильміңіз бір-біріне ұқсас болады, және де көрермен сіздің фильміңізді статикалық бейнеден айыруы қиынға соқтырады. Басқа жағынан қарасақ, бірнеше әдемі кадрларды құрып, оны бір уақыт моментінде қосуға болады. Соның нәтижесінде көрермен көріністі  көрмей қалады.

Кадрлық анимацияны құру үшін ең алдымен фильмнің әрбір кадрын дайындау керек. Ол үшін келесі жағдайларды ескеру қажет. бір кадрдан келесіге көшу сәйкестігін, кейіпкерлердің қозғалуы, келесі кадрдан алдыңғы кадрдың айырмашылығын ескеру. Басқа сөзбен айтсақ, құрылған «мультик» көп кадрдан тұрса, сонша кейіпкерлердің қозғалысы табиғи болып көрінеді. Сондықтан да кадрлық анимацияны құру өте көп еңбекті қажет етеді. Онда объектілер өзара әрекеттесетін басқа қиын бейнелердің бір-бірімен байланысы. Сонымен қатар кадрлық анимацияны  Flash–та  фильмнің интерактивті элементінде қолданылады. Мысалы, батырмалар. Әрбір батырма күйінің анықталған кілттік кадры уақытша диаграммаға сәйкес келеді.

Flash – фильмдерінің негізгі форматы, оларды Flash- плеері арқылы құрып шығуын қамтамасыз ететін форматы. Серверде орналасқан Flash-фильмдер –файлында алдымен басқа файлдармен толықтырылуы керек. Бұл ең алдымен құжаты, файлын  браузер көмегімен жүктеу: яғни –файлы браузерге жүктеледі, Flash – плеерін шақырады, содан соң өзінің кезегінде  — файлы ашылады. Алдын-ала ескеру қажет, өз файлыңызға кірушінің Flash – плеері жоқ болуы керек. Бұл жағдайда фильмді толығымен кескіндерді графикалық форматта алмастыруға, браузерді қолдайтын (мысалы,немесе анимацияланған). Фильмнің Веб-серверде орналасуына қажетті құрылған файлдарды менюіне кіретін (жариялау) командасын орындау керек. әуелгі –файлын конверттеуді  форматында қамтамасыз етеді және де альтернативті графиктік форматты да. Бұл команда көмегімен –құжатын генерирлеуге, берілген фильм параметрінің жіберілуіне арналған. Егер де  туралы жақсы білсеңдер, біз алдын-ала үлгіні түзетсек, оның негізінде  -құжатының генерациялану орындалады. Үлгіні өңдеу түшін сыртқы  -редакторын қолдану керек. Егер керек бір типті  — файлдарын жалғыз файлға экспорттау,   менюіне кіретін (экспорт) тұтастай қолдануға болады.

Фильмді жүктеуді бағалау параметрлері  негізінен үш режимде болуы мүмкін:

• (үзіліссіз график);
• (жүктеу процессін көрсету);
• (кадрлық графика).

Мәтінмен жұмыс жасау

Әртүрлі  Flash–фильмге мәтін қосуға болады. Қарапайым мәтіндік редактор жұмысындағыдай мәтін өлшемін, аралығын, түсін, стилін және түзету тәсілдерін орнату мүмкін. Харіпті басқа объектілерге трансформациялап, оның масштабын өзгертуге, айналдыруға, еңкейтуге болады. Бұл жағдайда редактрленген объекттің символдарын сақтау мүмкіндігі бар.

Мәтіннің үзіндісі негізінде гиперсілтеме құрылуы мүмкін.

Әрбір  Flash-фильм динамикалық мәтіндік өрістерден тұрады және пайдаланушы редактрленетін (өңдеу) өрістері болып табылады.   Flash–фильмде редактрленген өрістер мәтіндік өрістер сияқты, Web-параққа орналастыруға арналған форма. Бұның көмегімен пайдаланушы керек ақпаратты алуға толық мүмкіндігі бар, серверде немесе клиенттік сценарийде өңдеуге тиісті. Сонымен қатар, мәтіндік облыстағы көп жолды құра алады.

Қажетті жағдайда мәтінді графикалық объект ретінде конверттеп, одан ғана мәтіннің символдары бөлек графикалық фигура ретінде жұмыс жасауға мүмкіндік береді.

Flash — фильмге мәтіндік өрісті қосу үшін келесі әрекеттерді орындау қажет:

1. құралын панелінен қосу
2. мәтіндік өрісті тышқанның көмегімен жұмыс үстелінің позициясы арқылы шертеміз; қорытындысында бұл позицияда мәтіндік меңзер шығады және ерекшеленген рамка қоршалған;

         Ерекшеленген рамканың оң бұрышында маркер болады және ол мәтіндік өрістің типін анықтайды. Соған көңіл бөлген жөн.

• оң басын бұрышындағы төртбұрыш маркер мәтіндік өрістің бекітілген еніне сәйкес келеді. Бұндай өрісте автоматты түрде келесі жолға көшу орындалады. Өрістің ені пайдаланушы өзі маркердің көмегімен орнатады. Фильмді   Web-серверде жарияланғаннан кейін мұндай өрістің мазмұнын сценарий немесе   -парақтарының оқырманы өзгерте алмайды.
• оң басы бұрышындағы   дөңгелек маркер мәтіндік өрістің кеңейтілгеніне сәйкес келеді. Бұл біржолды мәтіндік өріс, ені автоматты түрде мәтінді еңгізгенде үлкейіп отырады. Мұндай өрістің мазмұнын сценарий немесе Web-парақтарының оқырманы өзгерте   алмайды.

Доптың ойдан қырға түсуін бейнелеу үшін маға шекара сызып алу қажет болды. Одан да басқа обхект болып саналатын сол доптың өзін бейнелеу болатын. Оны салы Flash редакторын қолданатын адам үшін онлай қиындық туғызбайды. Мен үшін де кез-келген фигураны сыз осы редакторындың көмегімен оңай сыза аламын. Бұл анимацияны жасау үшін мен ешқандай да код қолданған жоқпын.

Доптың қырдан ойға түсуіне алдымен оның түсу траекториясын сызып алу керек. Егер доптың түсу шылдамдығын арттыру қажеттілігі туындайтын болса онда Параметры панеліндегі Частота өрісіне оданда көп енгіземіз. Бұл жерде секундына неше кадр өтетін жиілігін анықтайды.

Адам адам болып жаратылғаннан бері өзінің күнделікті атқаратын қызметін жеңілдетуге құштар. Жұмыстың сапалы, тынымды әрі жылдам орындалғанын қай адам болмасын қалайды. Мен үшін де осы курстық жұмысты жазып отырғанда «осының бәрін тергеннен көрі микрофонға айтып отырсам ғой, компьютер өзі терсе» деген сияқты арман-ой келді.

Әрине мен мұндай технологияның жасалып жатқанын білемін, бірақ ол қазақ тілінде ұашан жұмыс жасайды онысын болжап айта алмаймын. Міне, сол сияқты арманнан, қиялдан туған жоғарғы технологиялар жоғарғы қарқын алып, дамып келе жатыр.

Қорыта келе Flash редакторында анимация жасаудың ыңғалайлылығын сөзбен айтып жеткізу қиын. Себебі бұл редактор дүниежүзіндегі №1 орынды алып отыр. Қолданғанда өте жеңіл, өте ыңғайлы және мүмкіндігі шексіз. Қазіргі шығып жатқан нұсқаларында тіпті кез-келген платформаларға арналған қосымша құру мүмкіндігі бар екен. Егер мұндай мүмкіндік бета тесттен сәтті өтсе, онда қазіргі программисттердің басым бөлігі осы редакторға өтетіндігіне өз басым күмән тудырмаймын.

Қазіргі кезде кез-келген жарнаманы жасауда өте сәтті қызмет көрсетіп келе жатқан бұл редакторды қалай мақтасақ та жарасады. Себебі веторлық графиканың жадыдан өте аз орын алатынын ескеретінін білсек, онда интернет желісінде тез жүктелетін осы редакторды қай адам болмасын қолдануға тіпті мүдделі де болады.

Flash пен жұмыс істеу кезінде көптеген терминдерді кездестіреміз, мысалға, тэг, атрибут, бет т.б. Сондықтан Flash ті түсіну үшін осы терминологиямен таныс болайық..

Кез келген Flash фильмін құратын кезде объекті – бағытталған жолды қарастырамыз. Бұл дегеніміз, кез келген объект өзінше бір объект болып саналады, оның өзіне тән қасиеті және тек сол объектіге ғана қатысты болатын іс-әрекеттер болады. Мысалға, «текст» объектісі үшін, оның өлшемі, түсі, жазылу, көріну түрі болады. Оны көшіруге, өшіруге, қиуға, оларды гиперсілтемеге айналдыруға болады. Басқа объектілер туралы да дәл осылай айтуға болады. Объект деген түсініктеме, символ (Symbol) көп жағдайда терминімен сипатталады. Символ дегеніміз, объектінің, анықталған қасиеттері бар, шаблоны. Символ, символдар кітапханасында (Library) сақталып, бір фильмде бірнеше рет қолданыла алады.

Әрбір символдың жаңа көшірмесі символ дарасы (Instance) деп аталады. Бұл дараның қасиетіне қолданылған өзгеріс кезінде, кітапханадағы басқа да даралардың қасиеті автоматты түрде өзгереді.

Фильмде түрлі объектілер қолданылады. Әр элементтің іс-әрекетін сипаттау үшін, оларды әр қайсысын әр қабатқа (Layer) орналастырады. Flash құрушылары бұл қабатты түссіз қағазбен салыстырады. Осындай қағаздарды жинап сіз сахналық қойылым жасай аласыз. Қойылым (Scene) – Flash пен жұмыс істеуде кездесетін тағы бір термин.

Әрбір қойылым қандай да бір анықталған қабаттар байланысынан тұрады. Жай фильмдер үшін, бір қабаттан тұратын жай ғана қойылымнан жасайды. Күрделі фильмдер әр түрлі дайындалған қойылымдардан тұрады. Бір қойылымнан екіншіге өту уақыт диаграммасын емес, басқа механизмді пайдаланды. Әйтпесе олар, орналасқан реті бойынша ойнала береді. Фильм егер көрік пен тартымды күрделі құрылымдармен ерекшелеу керек болса, ActionScript пайдаланылады.

1. Литтлджон Бинджер. “Macromedia Flash MX 2004”, 2004, издательство “ BHV.
2. Г. Миллер. “Сети и мультимедиа”. Издательство “Ноллидж”, 2003 г.
3. Крис Касперски. “Хакинг: в шутку и всерьез”. Издательство “Роадстар”, Москва, 2001 г.
4. Р. Гардиан. “Мультимедия и коммуникация”, 1998 г., Киев, “КГУ-Диалог-Наука”.
5. «Глобальные сети: информация и средста доступа» — издательство ПГТУ.
6. Гиттель Э., Джеймс С., «ISDN просто и доступно» — 1999 г.
7. Олифер В.Г., Олифер Н.А., «Macromedia Flash 6» — Издательство «Питер» 2000 г.
8. Фролов А.В., Фролов Г.В., «Глобальные сети компьютеров. Практическое введение в Internet» — 1998 г.
9. Шафрин Ю. А., Основы компьютерной технологии. – М. АБФ.1997 г.
10. Кенин А. М., Печенкина Н. С., IBM PC  для пользователей. – Екатеринбург,  1993 – 1997 г.г.
11. Журналы «Компьютера» за 1999-2000 г.г.
12. HTML: справочник. Под ред. Ю.Колесникова. — СПб: Питер, 2000.

function restartTour( ){

   _level6.gotoAndPlay(«1» )

    getURL («» ,window=»_level» add _level4 )

   getURL («intro.swf» , Target = «_level4»);

   _level0.»bkgd».»blnDisableSkip» = «0.000000»

}

function setTimeMark( ){

   bkgd.»timeTarg» =  getTimer ()

}

function timeMarkDone( timeIncrement){

   bkgd.»vo».»recentTimeRequest» = timeIncrement

   currTime =  getTimer ();

   targTime = bkgd.»timeTarg» + timeIncrement;

   if (targTime < currTime ){

      return («1»)

   else

      return («0.000000»)

   }

}

function pauseDone( ){

   if («0.000000″ < bkgd.»vo».»pauseMark» ){

      if ( getTimer () < bkgd.»vo».»pauseMark» ){

         return («0.000000»)

      else

         return («0.000000»)

      }

   }

}

function markSnd( sndName ,bufferTime){

   sndLength = getSndTime (sndName );

   if (sndLength == «NULL» ){

      TRACE(«markSnd(): no sound length»)

   }

   if (bufferTime == «NULL» ){

      sndBuffer = bkgd.»vo».»bufferDefault»;

   else

      sndBuffer = bufferTime;

   }

   bkgd.»vo».»timeBase» =  getTimer ()

   bkgd.»vo».»targTime» = bkgd.»vo».»timeBase» + sndLength + sndBuffer

}

function markSndSegment( sndName){

   TRACE(«markSndSegment called, sndName = » + sndName)

   sndLength = getSndTime (sndName );

   if (sndLength == «NULL» ){

      TRACE(«mrkSndSegment: no sound length»)

   }

   sndBuffer = bkgd.»vo».»bufferDefault»;

   bkgd.»vo».»targTime» = bkgd.»vo».»timeBase» + sndLength + sndBuffer

}

function sndDonePlaying( ){

   currTime =  getTimer ();

   if (bkgd.»vo».»targTime» < currTime ){

      _level4.markSndDone( )

      return («1»)

   else

      return («0.000000»)

   }

}

function getSndTime( whichSound){

   counter = «0.000000»;

   duration = sndTimeLib.»length» + 1;

   if (subID == «NULL» ){

   do {

   if (sndTimeLib.counter.»0.000000″ == whichSound ){

      return (sndTimeLib.counter.»1″)

   else

      counter = counter++;

   }

   if (counter < duration ){

   }

}

function initMusic( whichSection){

   TRACE(«initMusic() called, whichSection = » + whichSection)

   TRACE(«Music: Stopping current sound.»)

   sndMusic.stop( )

   doSndSet = «0.000000»;

   if (whichSection == «Intro» ){

      doSndSet = «1»;

      TRACE(«Music: attaching intro loop»)

      sndMusic.attachSound(«introLoop» )

   else if (whichSection == «BestForBusiness» ){

      doSndSet = «1»;

      TRACE(«Music: attaching Best For Business loop»)

      sndMusic.attachSound(«loop1» )

   else if (whichSection == «SafeAndEasy» ){

      doSndSet = «1»;

      TRACE(«Music: attaching Safe and Easy loop»)

      sndMusic.attachSound(«loop2» )

   else if (whichSection == «UnlockMedia» ){

      doSndSet = «1»;

      TRACE(«Music: attaching Unlock Media loop»)

      sndMusic.attachSound(«loop3» )

   else if (whichSection == «ConnectedHome» ){

      doSndSet = «1»;

      TRACE(«Music: Connected Home»)

      sndMusic.attachSound(«loop5» )

   else if (whichSection == «StartHere» ){

      doSndSet = «1»;

      TRACE(«Music: attaching Start Here loop»)

      sndMusic.attachSound(«loop6» )

   }

}

}

}

}

}

if (doSndSet ){

   if (bkgd.»musicOn» == «noInit» ){

      bkgd.»musicOn» = «1»

      sndMusic.setVolume(bkgd.»MusicVol» )

   else if (bkgd.»musicOn» ){

      sndMusic.setVolume(bkgd.»MusicVol» )

   else

      sndMusic.setVolume(«0.000000» )

   }

}

sndMusic.start(«0.000000» , «9999» )

}

}

function toggleMusic( ){

   if (bkgd.»musicOn» ){

      bkgd.»musicOn» = «0.000000»

      sndMusic.setVolume(«0.000000» )

   else

      bkgd.»musicOn» = «1»

      sndMusic.setVolume(bkgd.»MusicVol» )

   }

}

getURL («FSCommand:showmenu» , Target = «false»);

getURL («FSCommand:allowscale» , Target = «true»);

getURL («FSCommand:fullscreen» , Target = «true»);

getURL («FSCommand:trapallkeys» , Target = «true»);

setProperty («»,_focusrect) = «0.000000»

if ( not (bkgd.valueOf() == «object») ){

   bkgd = «NULL»;

}

bkgd =  new «Object»(  );;

bkgd.»blnIntroMode» = «1»

bkgd.»blnRollMode» = «0.000000»

bkgd.»OSVersion» = «Pro»

bkgd.»blnDisableSkip» = «0.000000»

bkgd.»msLogoPresent» = «0.000000»

?stackempty?.bkgd = «menuState»:»0.000000″

bkgd.»VOvol» = «100»

bkgd.»MusicVol» = «50»

bkgd.»musicOn» = «noInit»

bkgd.»timeTarg» = «0.000000»

bkgd.»currScene» = «»

bkgd.»doAttractLoop» = «0.000000»

bkgd.»AttractLoopWaitTime» = «10000»

bkgd.»doKioskMode» = «1»

bkgd.»kioskModeWaitTime» = «7000»

bkgd.»kioskModeWaitLong» = «7000»

bkgd.»vo» =  new «Object»(  );

bkgd.»vo».»timeMark» = «0.000000»

bkgd.»vo».»targTime» = «0.000000»

bkgd.»vo».»timeBase» = «0.000000»

bkgd.»vo».»bufferDefault» = «500»

bkgd.»vo».»activeSnd» = «0.000000»

bkgd.»vo».»sndTarg» = «0.000000»

bkgd.»vo».»recentTimeRequest» = «0.000000»

bkgd.»vo».»pauseMark» = «0.000000»

bkgd.»vo».»pauseTime» = «0.000000»

bkgd.»vo».»doRamp» = «0.000000»

bkgd.»nav» =  new «Object»(  );

bkgd.»nav».»setSelect» = «0.000000»

getURL («nav.swf» , Target = «_level6»);

getURL («intro.swf» , Target = «_level4»);

sndTimeLib = «»;

sndTimeLib.push(«6368″:»TOUR05»?stackempty?:?stackempty? )

sndTimeLib.push(«3758″:»TOUR06»?stackempty?:?stackempty? )

sndTimeLib.push(«1123″:»TOUR07»?stackempty?:?stackempty? )